In een interview in vrij Nederland met Bibeb uit 1988 lichtte Joop van den Ende zijn drijfveren toe:
‘Ik wil ontzettend graag een heleboel mensen opleiden, gelegenheid geven om in goede harmonie samen te werken. Zoals destijds schrijvers, acteurs, regisseurs en decormakers in Hollywood als één grote familie samenwerkten, waarvan honderden films het resultaat waren. Als ik de leeftijd bereikt heb waarop ik besluit met mijn taak te stoppen, zou ik het reuze leuk vinden als ik een stempel had gedrukt op de televisie in Nederland. En te boek zou staan als iemand die veel heeft bijgedragen, ook aan het toneel. Ik zou in de rij willen worden gezet van een Oscar Carré, René Sleeswijk, John de Crane.’
Op het moment dat hij deze uitspraak deed was hij net begonnen met zijn bedrijf in Aalsmeer, waarbij zijn televisieactiviteiten op dat moment een prominente plaats innamen. Het mag tekenend worden genoemd dat hij juist theaterproducenten als zijn voorbeelden noemde.
Biography Joop van den Ende
Proloog
1942
Zijn vader werkte als machinist op een stoomlocomotief en later in de huishoudelijke dienst van het joodse ziekenhuis Beth Sjalom. Joop van den Ende omschreef zijn vader als ‘een verschrikkelijk hard werkende man, die alles voor zijn vrouw en kinderen over had.’ Alles werd aangepakt om het karige loon aan te vullen:
‘Mijn vader maakte - als bijverdienste - aanmaakhoutjes voor de kachel. Met een gehuurde bakfiets haalden we van een bouwterrein gratis sloophout. Het hout werd eerst schoongemaakt en vervolgens precies op maat gezaagd met een zelf gefabriceerde cirkelzaag ; en tenslotte ging het dan in papieren zakken , waarna het verkocht werd voor een lullig bedragje aan de fietsenmaker op de hoek. Maar op een gegeven moment had ik uitgerekend dat we er niets aan overhielden. Dus ging ik andere fietsenmakers af, om een betere prijs te bedingen. Wat mij nog lukte ook. Ik was toen een jaar of twaalf.'
Dat Joop een geboren producer is, bleek al in zijn jongensjaren. In Amsterdam-Oost was hij het bezigste baasje van de buurt, altijd druk met het organiseren van amusement voor zijn vriendjes, zoals een poppenkast, lampion optochten en toneelstukjes.
‘Dat viel des te meer op, omdat mijn ouders zo iets absoluut niet in zich hadden. Ik bewaar goede herinneringen aan mijn ouderlijk huis, maar het was bepaald geen artistiek milieu. En ik wilde die kant wèl op.’
Hij werd lid van het Amsterdams Jongeren Toneel van Miek Strange en speelde in JACHT OP EEN PONY van Mies Bouwhuys en DE MARKIES VAN CARRABAS. De maandelijkse bezoeken aan de schouwburg wakkerde zijn liefde voor theater nog méér aan en deden hem besluiten om, na een paar jaar ambachtsschool, op zijn vijftiende te gaan werken als decor- bouwer bij de Nederlandse Opera en vormde, samen met zijn vrienden van de KAJ (Katholieke Arbeiders Jeugd), cabaretgroep ‘De Pijpers’. Zo genoemd omdat ze in ‘Het Van Nispenhuis’, dat aan de Amsterdamse buurt ‘De Pijp’ grensde, regelmatig bij elkaar kwamen.
‘We traden op bij bruiloften en partijen, en deden zelfs een keer mee aan het ICC-cabaretconcours. Toen merkte ik, dat ik op het toneel nooit de top zou halen, maar ook dat ik de meeste schnabbels regelde, en ongemerkt de leiding nam. Zo kwam ik op het idee om te gaan produceren.’ (interview: 29-11-1976).
Eerste bedrijf - 1968
‘Het liefste wilde ik mime spelen, Ik schreef toen ook gedichten, ik durfde alles. Op m’n twintigste getrouwd, eigen theaterbureau opgericht: ‘Spotlight’. Bureau in de hoek van de huiskamer, briefpapier laten drukken, zakelijke stem aan de telefoon. U spreekt met Theaterbureau Spotlight.’ (Vrij Nederland, 24-12-1988) .
André Carrell (de vader van Rudi), Imca Marina, Ria Valk en Anneke Grönloh waren de eerste artiesten met wie hij werkte. Omdat zijn artistieke ambities nauwelijks geld opleverden had hij er een winkel in feestartikelen en een baantje als bode voor een verzekeringsmaatschappij bij. Stapje voor stapje breidde Van den Ende zijn werkterrein uit. Aan Ischa Meijer vertelde hij:
‘Vóór ik met een eigen theaterprogramma kwam, had ik al duizenden avonden in het land verzorgd (…) Ik heb het laatste spoortje van die zogeheten Schnabbeltoer bewust meegemaakt - en het was fantàstisch, ècht héél bijzonder.’ (Het Parool, 30-11-1992)
In 1968 organiseerde hij de grote manifestatie bij de opening van de IJ-tunnel. Het werd zijn eerste financiële debâcle. In een interview met Marjan Berk vertelde hij er over:
‘Koningin Juliana opende de tunnel, ik sta op de foto met de koningin! Een dure foto! De kosten waren fl. 70.000,00. Ik had een tentoonstelling georganiseerd met allerlei artiesten, de mensen moesten een kaartje kopen, maar de mensen kwamen niet…’
(Algemeen Dagblad, 25-5-1992)
Wat wèl een groot succes werd was ‘De Fabeltjeskrant’.
'De rechten om die in het theater te brengen kon ik kopen van Thijs Chanowski. Zo kwam ik in contact met Frans van Dusschoten.'
Het was Joop van den Ende’s ideaal om een revue te beginnen, als opvolger van de beroemde Snip en Snap Revue. Met het gezelschap van Frans van Dusschoten werd de Nieuwe Nederlandse Revue opgericht. Naast Van Dusschoten stond een jonge, opkomende komiek: André van Duin.
‘Hij sloeg zo goed aan dat het publiek van het begin af aan over ‘De André van Duin Revue’ praatte. Zo zijn wij het dus gaan noemen.’ (interview: 3-12-1983)
De revue kreeg de naam ’N LACH IN DE RUIMTE met als leading lady Ria Valk, en werd ruim twee seizoenen doorgespeeld. In het begin van de serie fungeerde Van den Ende soms ook als aangever van Van Duin. Joop van den Ende:
‘De eerste try-out van die show was een ramp. Het was in een oud verenigingsgebouw in Amsterdam-Oost, met een nog ouderwetse stroomvoorziening. Dus alles wat we deden aan geluid was een ‘zoem’. En het publiek dat er zat bestond uit bejaarden, terwijl André hoorde bij de jonge, nieuwe generatie. Het geluid stond hard. Die oude mensen hebben dus die show voorbij zien komen, maar er niks van begrepen. Ze hebben niet gelachen. Twee uur lang gebeurde er niets. Dus wij werden erg lacherig en ik moet zeggen dat ik de enige was die er nog in geloofde. Maar André, Frans en Ria dachten: dit wordt nooit wat. Aan het slot van die middag zei ik ‘Jongens dit komt goed, geloof me. En, by the way, ik heb ook nog de rechten van Floris gekocht...' (een populaire jeugdserie van de NTS, met Rutger Hauer in de titelrol – red.) Dat heeft André me jaren lang nagedragen. Als er paniek was of als dingen niet lukten: ‘Maar Joop heeft de rechten van Floris, dus het komt nog goed.’ Het was een heel bescheiden klein begin, wat uitgegroeid is tot iets heel moois.’
1972
Aangemoedigd en geïnspireerd door het succes van de revue ’N LACH IN DE RUIMTE werd het voor Van den Ende mogelijk om ook andere theatervoorstellingen uit te brengen. Voor het seizoen 1971/1972 bood hij de theaters twee nieuwe voorstellingen aan: ADÈLE & LEEN, een cabaretprogramma rond Adèle Bloemendaal en Leen Jongewaard, en de toneelvoorstelling TWEE OP DE WIP met Jeroen Krabbé en Willeke Alberti. Als opvolger van TWEE OP DE WIP werd Alan Ayckbourn’s SLIPPERS uitgekozen, opnieuw met Willeke Alberti en Jeroen Krabbé, en met Mary Dresselhuys en Guus Hermus. Zowel Guus Hermus als Mary Dresselhuys bleven de rest van hun werkzaam leven verbonden aan Joop van den Ende theaterproducties. Hermus speelde er nog vier stukken (CYRANO DE BERGERAC, ’N VUILE EGOÏST, SPELENDERWIJS EN MOORDSPEL). Mary Dresselhuys bleef zelfs 21 jaar ‘aan de zaak’. Tegenover verslaggever Tom-Jan Meeus, in weekblad ‘De Tijd’ van 22 juli 1988, verklaarde Dresselhuys: 'Ik heb zeer veel met Joop gewerkt. Van alle toneeldirecteuren die ik ken, is hij verreweg het prettigst.'
1974
Wanneer de KRO, in 1974, een opvolger zoekt voor de succesvolle tv-comedyserie ’T SCHAEP MET DE VIJF POOTEN helpt producent Joop van den Ende en maakt CITROENTJE MET SUIKER (geschreven door Eli Asser, met liedjes op muziek van Joop Stokkermans). Als producent van André van Duin’s revue DAG, DAG, HEERLIJKE LACH (met naast André en Frans: Carry Tefsen, het Belgische duo Nicole & Hugo, de Robert Kaesen Dancers en het combo van Coen van Orsouw jr.) brengt hij deze voorstelling ook op de televisie. PRIVÉ VOOR TWEE, met ondermeer Jeroen Krabbé en Pleuni Touw, is een blijspel, dat Van den Ende een seizoen lang (1975/1976) in het theater brengt en vervolgens aan de KRO-televisie verkoopt. Het is een beproefde methode, die Van den Ende vaker zal toepassen. Met de toneelvoorstelling CYRANO DE BERGERAC (1975/1976) vestigde Van den Ende definitief zijn naam als vrije producent, en bracht hem in contact met de legendarische Ko van Dijk, waarmee hij goed bevriend raakte.
‘Guus Hermus en Jeroen Krabbé speelden in SLIPPERS, hadden het over CYRANO in de kleedkamer. Ik hoorde dat en zei: ‘Dat gaan we doen’. Guus zei: ‘Ko van Dijk moet het regisseren’. Ik belde hem en zei: ‘Met Joop van den Ende’. Nu ontwaakt in hem de acteur, met de stem van Ko van Dijk bast hij: ‘Ken ik niet’. Hij gooide de telefoon neer. Ik dacht: ‘Ben jij beduveld’. Ik belde weer: ‘Guus Hermus wil dat u CYRANO DE BERGERAC regisseert, wilt u dat niet, smijt dan de telefoon maar weer neer’. Stem van Ko: ’Morgenmiddag twee uur’. Rang, weer de telefoon op de haak. Hij kwam om twee uur, vertrok om vier uur en staande bij de deur zei hij: ‘Ik kom bij jou spelen’. Bij de Haagse Comedie had hij zekerheid, maar hij heeft mij nooit gevraagd wat hij ging verdienen. Hij leefde van de eerste dag af mee, een van toneel bezeten man.’ (Bibeb- Vrij Nederland, 24-12-1988)
De voorstelling kreeg zonder uitzondering lovende kritieken en werd door de KRO op televisie uitgezonden ter gelegenheid van het vijftigjarige bestaan van deze omroep.
‘Maar ik ben er wel bijna failliet door gegaan. Het verlies was negenhonderdduizend gulden. De Raad voor de Kunst van CRM sprong met vier ton bij. Over die vijf ton die toen nog openstond, heb ik drie jaar gedaan om het af te betalen.’
De oprechte cabaretliefhebber werd bediend in de twee kleinschalige theaterprogramma’s OH (1976/1977) en NIEUWE BEZEMS (1977/1978) van het Tingel Tangel Kabaret van Sieto en Marijke Hoving. In het seizoen 1977/1978 bracht hij Gerard Cox in de cabaretshow NIEMAND WEET DAT IK REPELSTEELTJE HEET. Naast Cox waren Hanny Vree, Hannah de Leeuwe, Leoni Jansen en Simone Kleinsma te zien. REPELSTEELTJE was de eerste kennismaking van Simone Kleinsma met Joop van den Ende. Later zou zij de ster worden in talloze musicals en werd zij het middelpunt in personality shows als SIMONE & FRIENDS en HOERA, WE ZIJN NORMAAL.
Ook in het tweede cabaretprogramma rond Gerard Cox, STEILEWANDRACE (1978/1979), was Simone Kleinsma weer van de partij.
1978
1979
De tv-shows die hij in 1979 met André van Duin, voor de TROS, maakt behoren tot de hoogst scorende van dit jaar; Van Duin staat maar liefst vier maal vermeld in de top tien.
Eind jaren zeventig maakte Van den Ende een aantal kinderseries met het clownsduo Bassie & Adriaan, voor de TROS.
Tijdens het maken van ‘Bassie & Adriaan En Het Geheim van De Sleutel (1978) en ‘Bassie & Adriaan En De Diamant’ (1979) werden veel scènes opgenomen in het Nederlandse Circus Renz. Vele mensen schreven naar de omroep met de vraag in welk circus het duo werkte. Zo ontstond het idee om een nieuw, groots circus te bouwen: CIRCUS BASSIE & ADRIAAN. In samenwerking met producent Joop van den Ende, en de TROS, werd een circustent aangekocht. Op 28 maart 1980 maakte het circus zijn opmars met de première in Haarlem. Dat werd onmiddellijk een groot succes.
Het circus toerde door heel Nederland en België van maart tot en met oktober 1980. Op 24 november 1980 sloot CIRCUS BASSIE & ADRIAAN de tournee af in het Amsterdamse Carré Theater. In die week stopte ook de samenwerking met Joop van den Ende, omdat het duo liever ging schnabbelen.
Tijdens de opname van ‘Bassie en Adriaan en de Huilende Professor’, kwam Joop van den Ende met het idee om het circus naar zichzelf te vernoemen, daar hij de sponsor was van de tent en zijn samenwerking met Bassie en Adriaan toch tot een einde was gekomen. Zo werd CIRCUS BASSIE & ADRIAAN omgedoopt tot het JOOP VAN DEN ENDE SHOWCIRCUS, waarin Bassie & Adriaan in de namiddag zouden optreden en André Hazes in de avondvoorstellingen. Ondanks de populariteit van Hazes bleef het succes uit. Op 17 oktober 1982 werd de laatste voorstelling gegeven en werd het circus opgedoekt.
1980
1981
In 1981 is DE FABRIEK (TROS) de volgende dramaserie, geschreven door Hans Keuls, geproduceerd door Joop van den Ende Productions,
die een Televisierring wint. Op de titelrol stonden de namen van Rudi Falkenhagen, Pleuni Touw, Andrea Domburg en Guus Hermus; de regie was in handen van de Engelse routinier Andrew Wilson. Hans Keuls: ‘Het ging over een suikerfabriek waar ik vroeger zelf heb gewerkt. Ik schetste de moeilijkheden van de fabriek. Sluiten of niet sluiten. Intrige tegen die directeur, verwikkelingen met de familie eromheen.’
Met regisseur Paul Verhoeven maakt Van den Ende de speelfilm SPETTERS. Later volgen nog twee films met André van Duin: IK BEN JOEP MELOEN en DE BOEZEMVRIEND en de door Wim Verstappen geregisseerde film DE ZWARTE RUITER.
Het is Van den Ende die de sterren van het theater tot echte bekende Nederlanders maakt door ze rollen aan te bieden in TV-series en peelfilms en door hun theaterproducties op televisie te brengen. Er werd altijd heel bewust gekozen om tenminste de hoofdrollen, in zijn theaterproducties, te bezetten met grote namen.
‘Ik geloof in het sterrensysteem. Het publiek komt voor iemand.’
Daarom werd Paul de Leeuw aangetrokken voor het toneelstuk TORCH SONG TRILOGY, Peter Lusse en Carol van Herwijnen in HET ZAKKENDINER en Arjan Ederveen in OLIVER! Maar altijd in een rol die hen past als een jas, want Joop van den Ende gaat zorgvuldig met talenten om:
‘Ik wil niet alleen een artiest neerzetten, ik wil mede bepalen wat hij of zij doet. Daar wil ik mijn stempel op drukken. Ik ben geen boekingsagent, ik ben in de eerste plaats producent.’
André van Duin en Simone Kleinsma zijn daarvan de duidelijkste voorbeelden. Simone Kleinsma: ‘Ik zal nooit vergeten hoe hij eens op een servetje een lijstje maakte hoe mijn carrière zou moeten verlopen. Hij zei toen: ‘Ga nou eerst een paar jaar revue doen; zo kun je een naam opbouwen en ervaring opdoen bij een breed publiek. Daarna word je leading lady in een musical’. En zo is het ook precies gegaan.’
Tweede bedrijf - 1983
In 1983 koopt Van den Ende de voormalige bloemenveiling in Aalsmeer. Vervolgens richt hij dit gebouw in als een compleet studiocomplex, waar hij zijn producties opneemt. De eerste grote productie die er wordt gemaakt is de 1-2-3-SHOW (KRO), gepresenteerd door Rudi Carrell. ‘Een schip voor de Zonnebloem’ was de inzet van de dertiendelige reeks. De show was zeer rijk van aankleding en iedere week was er een nieuw thema: ‘Grand Hotel’ in de eerste, ‘1001 Nacht’ in de tweede, ‘Paris 1920’ in de derde show.In oktober van dat jaar produceert Van den Ende DE KRO PLAYBACK SHOW, gepresenteerd door de dan nog onbekende Henny Huisman.
Het programma wordt een ongekende hit en ontvangt er in 1985 de Televizierring voor. Als opvolger van DE FABRIEK gaat op 3 december, bij de TROS, de zevendelige dramaserie HERENSTRAAT 10 van start; geschreven door Hans Keuls, geregisseerd door John van de Rest en met Ellen Vogel en Luc Lutz in de hoofdrollen.
Door zijn televisiesucces zet hij zijn theateractiviteiten even op een laag pitje; alleen Mary Dresselhuys en Jan Retèl met het stuk STILLE NACHT en ANDRÉ VAN DUIN’S TELE-THEATER trekken, in 1983, van schouwburg naar schouwburg.Vanaf het eerste moment is Studio Aalsmeer een groot succes en de programma’s die er gemaakt worden volgen elkaar in hoog tempo op. Van den Ende bindt in die periode de bekendste televisiesterren aan zich en zo ontstaat onder meer de SHOWBIZZQUIZ (TROS) met presentator Ron Brandsteder. De kijkcijfers zijn hoog. De hoogste kijkcijfers in die jaren worden echter gehaald met WEDDEN DAT…?, een spel- en showprogramma voor de AVRO met Jos Brink en Sandra Reemer. Het programma wint in 1985 de Televizierring.
1988
De SUPRISE SHOW met presentator Henny Huisman is opnieuw een succesvolle Van den Endeproductie. Hierin verrast Henny onverwacht mensen en laat een wens in vervulling gaan. Vanaf 11 april 1988 zond de KRO vijf maal de show uit, maar het was genoeg om de Zaanse presentator voor de tweede maal de Televizierring te laten winnen.
Op 27 september 1988 ging in het Scheveningse Circustheater de musical BARNUM in première. Wie had toén kunnen vermoeden dat Joop van den Ende daarmee een musicaltraditie inzette en dat Het Circustheater later zijn eigendom zou worden en het éérste theater in Nederland met een ‘open einde’ programmering zou worden. Waarom hij de musical BARNUM uitkoos om als eerste uit te brengen is wel te verklaren: show, spektakel, glitter en lekker in het gehoor liggende liedjes; èn hij voelde verwantschap met de beroemde Amerikaanse circusdirecteur P.T. Barnum. De hoofdrol werd gespeeld door Mike Burnstyn, die dezelfde rol ook al driehonderd keer op Broadway had vertolkt.
September 1988: huwelijk met Janine Klijberg
Als opvolgers van BARNUM werd CABARET uitgekozen, met Alexandra van Marken in de rol van Sally Bowles en Willem Nijholt als The M.C., en de musical SWEET CHARITY met Simone Kleinsma in de hoofdrol. Kleinsma liet in deze musical zien dat zij geboren leek voor het musicalgenre. Niet alleen in het seizoen 1989/1990 vierde zij triomfen in de Nederlandse schouwburgen maar ook het seizoen daaròp! De kranten schreven dat Simone Kleinsma haar bestemming had gevonden. In het seizoen 1991/1992 zou zij het succes opnieuw evenaren in de musical FUNNY GIRL.
Nederland was bevangen door de musicalkoorts, evenals Joop van den Ende! Terwijl hij begin jaren tachtig nog in een interview met Maarten Leegwater, in het Kennemer Dagblad, had verklaard:
‘Ik geloof niet in de musical. Of het moet een oer-Hollandse musical zijn, zoals De Crane ze brengt van Annie M.G. Schmidt. Maar hier een SHOWBOAT of ANNIE GET YOUR GUN neerzetten niet. Daar is geen publiek voor.’
Het is nu een curieuze uitspraak geworden, want Joop van den Ende is de man gebleken die het Nederlandse publiek massaal ‘aan de musical’ kreeg!
1989
In de zomer van 1989 maakt producent Van den Ende zijn plan bekend om een eigen commerciële televisiezender te beginnen: TV10. In het ‘Journaal’ praat Van den Ende over het negatieve besluit van de Raad van State inzake het radiostation Cable One (project van Willem van Kooten) en de eventuele gevolgen voor TV10. In een studio-interview met nieuwslezer Joop van Zijl praat Van den Ende over TV10 en eventuele samenwerking met de TROS. In Van den Ende’s visie moet TV10 een Nederlandse zender zijn en 'via de voordeur het Nederlandse bestel’ binnenkomen. Het is een heet najaar voor Van den Ende, want de politiek blokkeert zijn plannen. Uiteindelijk valt het doek voor TV10. In het Journaal wordt gemeld, dat er ontslag is voor ongeveer vijftig man personeel en dat Van den Ende zijn sterrenteam verkoopt aan CLT, de moedermaatschappij van RTL-Véronique.
De concurrentie zorgt ervoor, dat de publieke omroepen aanvankelijk terughoudend reageren met het verstrekken van opdrachten aan Van den Ende. Er wordt door het NOS-bestuur zelfs een poging ondernomen om het bedrijf van Van den Ende op te kopen. Joop van den Ende volhardt in het bedenken van televisieformats en houdt het hoofd boven water als onafhankelijke producent. Na enige tijd komt de publieke omroep schoorvoetend terug op de ‘boycot’, die onder aanvoering van VARA-voorzitter Marcel van Dam was ingesteld, en mag Van den Ende weer produceren.
September 1989: geboorte van dochter Iris.
1990
In 1990 begint hij met de (werk)dagelijkse soap GOEDE TIJDEN, SLECHTE TIJDEN (RTL). De formule blijkt een schot in de roos. Een eerste vorm van samenwerking tussen de producenten Joop van den Ende en John de Mol is het UNICEF-programma KANS VOOR EEN KIND, waarin donateurs worden geworven voor dit kinderfonds.
Begin jaren ’90 is BUREAU KRUISLAAN een veel modernere dan de traditionele dramaseries van Van den Ende - in opdracht van de VARA nog wel…! De reeks gaat over het werk en het wel en wee op een Nederlands politiebureau.
Zoals het toneelstuk CYRANO DE BERGERAC Joop van den Ende’s naam definitief vestigde als theaterproducent, zo gaf de musical
LES MISÉRABLES het tijdperk aan dat theaterminnend Nederland ‘òm’ ging voor de musical en Van den Ende’s naam verbonden werd met deze theatervorm in Nederland. Op 28 februari 1991 ging LES MISÉRABLES, in het Koninklijke Theater Carré, in première. De groots opgezette voorstelling kwam tot stand in samenwerking met Bob van der Linden en Hubert Atjak van Theater Carré. Sterren als Henk Poort, Simone Kleinsma en Paul de Leeuw waren te bewonderen in het musicalspektakel. Na 251 voorstellingen en 426.900 bezoekers verhuisde de musical naar Het Circustheater in Scheveningen. Daar werden nog eens 157 voorstellingen gegeven.
1992
Op 17 september 1992 ging in de Amsterdamse Stadsschouwburg CYRANO – DE MUSICAL in wereldpremière. Ondertussen droomt Joop van den Ende om deze musical, geschreven door Ad van Dijk (muziek) en Koen van Dijk (tekst), uit te brengen op Broadway. In ‘Het Dagboek’ van het NRC Handelsblad schrijft van den Ende, op 18 november 1992:
Ik weet wat ik wil: gewoon een theaterproductiemaatschappij in New York opzetten en CYRANO uitbrengen. De twijfel blijft altijd. Ik probeer zakelijk zo te manoeuvreren, dat met een deel van het geld dat ik verdien, een aantal droompjes mogelijk worden gemaakt.’
Oktober 1992: geboorte van zoon Vincent
Joop van den Ende wurde am 23. Februar 1942 in Amsterdam geboren. Im Jahr 1988 heiratet er Janine Klijberg. Sie bekommen zwei Kinder: Tochter Iris (1989) und Sohn Vincent (1992). Van den Ende gründet mit John de Mol die Produktionsfirma Endemol. Er verkauft seine Anteile an der Firma und gründet 1998 die internationale Theaterproduktionsfirma Stage Entertainment, deren Vorstand er vorsitzt. Im Jahr 2007 feiert er seinen 65. Geburtstag.
Prolog
'Ich möchte gerne viele Menschen unterrichten und ihnen die Gelegenheit geben, in Harmonie zusammen zu arbeiten. Wie damals Autoren, Schauspieler, Regisseure und Bühnenbildner in Hollywood wie eine große Familie zusammenarbeiteten, wodurch hunderte von Filmen entstanden. Wenn ich das Alter erreicht habe, in dem ich beschließe, meine Arbeit niederzulegen, würde ich mich freuen, wenn ich einen Stempel auf die Fernsehlandschaft in den Niederlanden drücken konnte. Und in die Geschichte eingehe als eine Person, die einen großen Beitrag geleistet hat, auch im Theaterbereich. Ich möchte in einem Atemzug genannt werden mit Oscar Carré, René Sleeswijk und John de Crane.'
Zur Zeit dieses Interviews hatte er gerade sein Unternehmen in Aalsmeer gegründet und standen seine Fernsehaktivitäten im Mittelpunkt. Es darf als Omen verstanden werden, dass er gerade Theaterproduzenten als Vorbilder nannte.
1942
Joop van den Ende wurde am 23. Februar 1942 im indischen Viertel in Amsterdam-Oost als Johannes Adrianus van den Ende geboren. Er ist das Jüngste von vier Kindern. Das seinerzeit relativ neue Stadtviertel von Amsterdam wurde das ‚Viertel der besseren Arbeiter’ genannt. Bis zum Ende des 19. Jahrhunderts hieß es ‚De Overamstelse Polder’. An der Stelle, an der sich heute die Weggabelung Zeeburgerdijk/Borneostraat befindet, lagen seinerzeit die Vergnügungsgärten des Gasthauses ’t Vosje, in denen sich manche Amsterdamer Familie vergnügte. Die Gärten wurden aufgeschüttet und ’t Vosje machte dem neuen Stadtviertel Platz. Führende Architekten, wie Berlage und Wijdeveld, drückten ihren Stempel auf das neue Viertel von Amsterdam, dessen Straßen exotische koloniale Namen erhielten, wie Sumatrastraat, Javastraat und Molukkenstraat. In der Nähe befand sich schließlich das östliche Hafengebiet, von dem aus die Schiffe zu den niederländischen Kolonien aufbrachen. Der Autor und Bewohner des indischen Viertels, Maurits Dekker, beschrieb die Straßen als ‚eine Ausstellung kleinbürgerlicher Serienkunst’ und die Bewohner als‚verbürgerlichte Arbeitsbienen’.
Der Vater von Joop van den Ende arbeitet als Maschinist auf einer Dampflokomotive und später als Hausmeister im jüdischen Krankenhaus Beth Sjalom. Joop van den Ende umschrieb seinen Vater als ‚einen außerordentlich hart arbeitenden Mann, der alles für seine Frau und seine Kinder tat’. Es wurde alles unternommen, um den kargen Lohn anzufüllen:
'Mein Vater sägte – als Nebenverdienst – Anbrennholz für den Ofen. Mit einem gemieteten Lastenfahrrad holten wir kostenloses Abfallholz von einem Baugelände. Das Holz wurde zuerst sauber gemacht und anschließend mit einer selbst gemachten Kreissäge genau auf Maß gesägt, in Papiertüten verpackt und für einen lächerlichen Preis an den Fahrradmacher auf der Ecke verkauft. Eines Tages hatte ich ausgerechnet, dass von dem Geld nichts für uns übrig blieb. Ich ging also zu anderen Fahrradmachern, um einen besseren Preis zu bekommen. Und das gelang mir auch. Ich war damals ungefähr zwölf Jahre alt.'
Dass Joop ein geborener Produzent ist, zeigte sich schon in jungen Jahren. In Amsterdam-Oost war er der geschäftigste Junge im Viertel, immer damit beschäftigt, Unterhaltung für seine Freunde zu organisieren, wie Puppentheater, Lampionumzüge und Theaterstücke.
'Dies viel umso mehr auf, weil meinen Eltern so etwas völlig fremd war. Ich habe gute Erinnerungen an mein Elternhaus, aber ich wuchs nicht in einem Künstlermilieu auf. Und ich wollte in diese Richtung.'
Er wurde Mitglied der Amsterdamer Jugendtheatergruppe ‚Amsterdams Jongeren Toneel’ von Miek Strange und spielte in JACHT OP EEN PONY von Mies Bouwhuys und DE MARKIES VAN CARRABAS. Die monatlichen Theaterbesuche stärkten seine Liebe zum Theater und ließen ihn den Beschluss fassen, nach einigen Jahren an der Gewerbeschule im Alter von 15 Jahren als Bühnenbildner an der Nederlandse Opera zu arbeiten. Ferner organisierte er gemeinsam mit seinen Freunden der KAJ (Katholische Arbeiterjugend) die Kabarettgruppe 'De Pijpers’. Die Gruppe verdankte ihren Namen dem ‚Het Van Nispenhuis’, das an das Amsterdamer Stadtviertel 'De Pijp’ grenzte, in dem sie sich regelmäßig trafen.
'Wir traten bei Hochzeiten und Festen auf und nahmen einmal sogar am ICC-Kabarettwettbewerb teil. Damals stellte ich fest, dass sich niemals ein großer Schauspieler werden würde, aber auch, dass ich die meisten Nebenverdienste organisierte und unbemerkt die Führung übernahm. So kam ich auf die Idee, Produzent zu werden .' (Interview: 29.11.1976)
Erstes Unternehmen - 1968
'Meine Lieblingsbeschäftigung war die Schauspielerei, aber ich schrieb auch Gedichte, ich traute mich einfach alles. Ich heiratete mit 20 Jahren und gründete mein erstes Theaterbüro ‚Spotlight’. Mein Büro war eine Ecke im Wohnzimmer, ich ließ Briefpapier drucken und setzte am Telefon meine Geschäftsstimme auf: Sie sprechen mit Theaterbüro Spotlight.' (Vrij Nederland, 24.12.1988)
André Carrell (Vater von Rudi Carrell), Imca Marina, Ria Valk und Anneke Grönloh waren die ersten Künstler, mit denen Joop van den Ende zusammenarbeitete. Weil seine künstlerischen Bemühungen kaum Geld einbrachten, betrieb er nebenbei einen Laden für Partyartikel und arbeitete er als Versicherungsvertreter. Schritt für Schritt erweiterte Joop van den Ende sein Arbeitsgebiet. Ischa Meijer erzählte er:
'Bevor ich mit einem eigenen Theaterprogramm kam, hatte ich bereits tausende Abende im Land versorgt (…) Ich habe die letzten Auftritte der 'Schnabbeltour' bewusst mitgemacht – und es war phantastisch und sehr besonders.' (Het Parool, 30.11.1992)
Im Jahr 1968 organisierte er die große Ausstellung bei der Eröffnung des IJ-Tunnels. Sie wurde zu seinem ersten finanziellen Debakel. In einem Interview mit Marjan Berk spricht er darüber:
'Königin Juliana eröffnete den Tunnel. Ich bin auf dem Foto mit der Königin zu sehen! Ein teures Foto! Es kostete 70.000,00 niederländische Gulden. Ich hatte eine Ausstellung mit vielen Künstlern organisiert, die Leute mussten eine Eintrittskarte kaufen, aber die Leute kamen nicht…' (Algemeen Dagblad, 25.05.1992)
Was allerdings ein großer Erfolg wurde, war die 'De Fabeltjeskrant’.
'Die Theaterrechte konnte ich von Thijs Chanowski kaufen. So kam ich in Kontakt mit Frans van Dusschoten.'
Es war der Traum von Joop van den Ende, eine Revue als Nachfolger der berühmten ‚Snip en Snap Revue’ zu starten. Gemeinsam mit Frans van Dusschoten wurde die ‚Nieuwe Nederlandse Revue’ gegründet. Neben Van Dusschoten stand ein junger, aufstrebender Komiker: André van Duin.
'Er war so erfolgreich, dass das Publikum von Anfang an von der ‚André van Duin Revue’ sprach. Also bekam die Revue diesen Namen.' (Interview: 03.12.1983)
Die Revue erhielt den Namen ’N LACH IN DE RUIMTE mit Ria Valk als Frontfrau und wurde rund zwei Saisonen gespielt. Zu Beginn spielte Van den Ende manchmal den ernsten Partner von Van Duin, der dem Komiker die Stichwörter liefert. Joop van den Ende:
'Die erste Show war eine Katastrophe. Sie fand in einem alten Vereinsgebäude in Amsterdam-Oost mit einer altertümlichen Stromversorgung statt. Alles, was wir an Ton hatten war ein ‚Summen’. Und das Publikum bestand aus Senioren, obwohl André zur jungen, neuen Generation gehörte. Es war sehr laut. Die alten Leute haben die Show gesehen, aber nicht verstanden. Sie haben nicht gelacht. Zwei Stunden lang geschah nichts. Wir wurden sehr lachlustig und ich muss sagen, dass ich der einzige war, der noch daran glaubte. Aber André, Frans und Ria dachten: Das wir nie etwas. Am Ende dieses Nachmittags sagte ich: ‚Leute, alles wird gut, glaubt mir. Und nebenbei habe ich auch noch die Rechte an Floris (eine populäre Jugendserie von NTS, mit Rudger Hauer in der Hauptrolle – Red.) gekauft…’ Das hat mir André jahrelang nachgetragen. Wenn es Panik gab oder Dinge missglückten: 'Aber Joop hat die Rechte an Floris, es wird also alles gut.’ Es war ein sehr bescheidener, kleiner Anfang, der zu etwas sehr Schönem herangewachsen ist.'
1972
Ermutigt und inspiriert vom Erfolg der Revue ’N LACH IN DE RUIMTE erhielt Van den Ende die Möglichkeit, auch andere Theaterstücke auf die Bühne zu bringen. Für die Saison 1971/1972 bot er den Theatern zwei neue Stück an, nämlich ADÈLE & LEEN, ein Kabarettprogramm rund um Adèle Bloemendaal und Leen Jongewaard, und das Theaterstück TWEE OP DE WIP mit Jeroen Krabbé und Willeke Alberti.
Als Nachfolger von TWEE OP DE WIP wurde SLIPPERS von Alan Ayckbourn ausgewählt, erneut mit Willeke Alberti und Jeroen Krabbé sowie Mary Dresselhuys und Guus Hermus. Sowohl Guus Hermus als auch Mary Dresselhuys blieben für den Rest ihres Berufslebens mit Joop van den Ende Theaterproduktionen verbunden. Hermus spielt noch vier Stücke (CYRANO DE BERGERAC, ’N VUILE EGOÏST, SPELENDERWIJS und MOORDSPEL). Mary Dresselhuys blieb 21 Jahre ‚im Geschäft’. Gegenüber dem Berichterstatter Tom-Jan Meeus von der Wochenzeitung ‚De Tijd’ erklärte Dresselhuys in der Ausgabe vom 22. Juli 1988: „Ich habe sehr viel mit Joop gearbeitet. Von allen Theaterdirektoren, die ich kenne, ist er der angenehmste.'
1974
PRIVÉ VOOR TWEE mit unter anderem Jeroen Krabbé und Pleuni Touw ist ein Lustspiel, das Joop van den Ende eine Saison lang (1975/1976) ins Theater brachte und anschließend an KRO verkauft. Hierbei handelt es sich um eine bewährte Methode, die Van den Ende häufiger anwenden wird. Mit dem Theaterstück CYRANO DE BERGERAC (1975/1976) festigte Van den Ende endgültig seinen Ruf als freier Produzent und kam er in Kontakt mit dem legendären Ko van Dijk, mit dem sich eine enge Freundschaft entwickelte.
'Guus Hermus und Jeroen Krabbé spielten in SLIPPERS und sprachen im Umkleideraum über CYRANO. Ich hörte dies und sagte: ‚Das machen wir.’ Guus sagte: 'Ko van Dijk muss Regie führen.’ Ich rief ihn an und sagte: 'Joop van den Ende.’ Jetzt erwachte in ihm der Schauspieler und mit der Stimme von Ko van Dijk donnerte er: ;Kenne ich nicht.' Er legte auf. Ich dachte: 'Du bist nicht ganz bei Trost.’ Ich rief wieder an: 'Guus Hermus möchte, dass Sie bei CYRANO DER BERGERAC Regie führen, und wenn Sie das nicht möchten, können Sie ruhig auflegen.’ Die Stimme von Ko sagte: 'Morgenmittag zwei Uhr.’ Und wieder legte er auf. Er kam um zwei Uhr, blieb bis vier Uhr und sagte beim Gehen in der Tür: 'Ich mache mit.’ Bei der Haagse Comedie hatte er Sicherheit, aber er hat mich nie gefragt, was er verdienen würde. Er lebte vom ersten Tag an mit, er war vom Theater besessen.' (Bibeb – Vrij Nederland, 24.12.1988)
Das Stück erhielt ausnahmslos gute Kritiken und wurde zum fünfjährigen Jubiläum des Senders von KRO im Fernsehen ausgestrahlt.
'Es hat mich fast in den Ruin getrieben. Der Verlust betrug 900.000 niederländische Gulden. Der Raad voor de Kunst von CRM sprang mit 400.000 Gulden ein. Die 500.000 Gulden, die seinerzeit noch offen standen, habe ich über drei Jahre abbezahlt.'
Der wahre Kabarettliebhaber wurde mit zwei kleinen Theaterprogrammen bedient, nämlich OH (1976/1977) und NIEUWE BEZEMS (1977/1978) vom Tingel Tangel Kabaret von Sieto und Marijke Hoving. In der Saison 1977/1978 brachte er Gerard Cox in die Kabarettshow NIEMAND WEET DAT IK REPELSTEELTJE HEET. Neben Cox waren Hanny Vree, Hannah de Leeuwe, Leoni Jansen und Simone Kleinsma zu sehen. Bei REPELSTEELTJE lernten sich Simone Kleinsma und Joop van den Ende kennen. Später würde sie zum Star zahlloser Musicals und Mittelpunkt in Personality Shows wie SIMONE & FRIENDS und HOERA, WE ZIJN NORMAAL werden. Auch im zweiten Kabarettprogramm um Gerard Cox, STEILEWANDRACE (1978/1979), war Simone Kleinsma mit von der Partie.
1978
1979
Die Fernsehshows, die er im Jahr 1979 mit André van Duin für den Fernsehsender TROS produzierte, zählen zu den Spitzenshows in diesem Jahr. Van Duin steht allein vier Mal in den Top Ten.
1980
Im Jahr 1981 ist DE FABRIEK (TROS) die folgende Dramaserie – geschrieben von Hans Keuls und produziert von Joop van den Ende Productions – die mit dem TelevizierRing ausgezeichnet wird. In den Hauptrollen waren Rudi Falkenhagen, Pleuni Touw, Andrea Domburg und Guus Hermus zu sehen. Regie führte der englische Routinier Andrew Wilson. Hans Keuls: 'Die Serie spielt in einer Zuckerfabrik, in der ich früher selbst gearbeitet habe. Ich skizzierte die Schwierigkeiten der Fabrik. Schließen oder nicht schließen. Intrigen gegen den Direktor und Verwicklungen in der Familie.'
Mit Regisseur Paul Verhoeven produziert Van den Ende den Spielfilm SPETTERS. Später folgen zwei weitere Filme mit André van Duin, nämlich IK BEN JOEP MELOEN und DE BOEZEMVRIEND, sowie der Film DE ZWARTE RUITER, bei dem Wim Verstappen Regie führte.
Es ist Joop van den Ende, der die Theaterstars zu berühmten Niederländern machte, indem er ihnen Rollen in Fernsehserien und Spielfilmen anbietet und ihre Theaterproduktionen auf den Fernsehschirm bringt. Er hat sich bewusst dafür entschieden, wenigstens die Hauptrollen in seinen Theaterproduktionen mit großen Namen zu besetzen.
'Ich glaube an das Star-System. Das Publikum kommt für einen Schauspieler.'
Deshalb wurden Paul de Leeuw für das Theaterstück TORCH SONG TRILOGY, Peter Lusse und Carol van Herwijnen für HET ZAKKENDINER und Arjan Ederveen für OLIVER! engagiert. Jedoch stets in einer Rolle, die perfekt auf die jeweiligen Schauspieler zugeschnitten ist, denn Joop van den Ende geht sorgfältig mit Talenten um:
'Ich möchte nicht nur einen Künstler engagieren, ich möchte mit bestimmen, was er oder sie tut. Darauf will ich meinen Stempel drücken. Ich bin kein Buchungsagent, ich bin in erster Linie Produzent.'
André van Duin und Simone Kleinsma sind die besten Beispiele. Simone Kleinsma: 'Ich werde niemals vergessen, wie er einmal auf einer Serviette eine Liste erstellte, wie meine Karriere verlaufen sollte. Er sagt damals: 'Mach zuerst ein paar Jahre Revue. So kannst du dir einen Namen machen und Erfahrung bei einem breiten Publikum sammeln. Anschließend erhältst du die Hauptrolle in einem Musical.’ Und genau so ist es gekommen.'
Zweites Unternehmen - 1983
Im Jahr 1983 kauft Joop van den Ende die ehemalige Blumenauktionshalle in Aalsmeer. Anschließend richtet er in diesem Gebäude einen kompletten Studiokomplex ein, in dem er seine Produktionen aufnimmt. Die erste große Produktion, die in diesem Gebäude aufgenommen wird, ist die 1-2-3 SHOW (KRO), präsentiert von Rudi Carrell. 'Een schip voor de Zonnebloem’ war der Einsatz der dreizehnteiligen Serie. Die Show war sehr reich an Kostümen und jede Woche gab es ein neues Thema: 'Grand Hotel’ in der ersten Folge, ‚1001 Nacht’ in der zweiten, ‚Paris 1920’ in der dritten Folge.
Im Oktober dieses Jahres produziert Van den Ende die DE KRO PLAYBACK SHOW, die vom seinerzeit noch unbekannten Henny Huisman präsentiert wurde. Das Programm wurde ein einmaliger Erfolg und erhielt im Jahr 1985 den TelevizierRing. Als Nachfolger von DE FABRIEK strahlte TROS ab 03. Dezember die siebenteilige Dramaserie HERENSTRAAT 10 aus. Das Drehbuch stammte von Hans Keuls, Regie führte John van de Rest und in den Hauptrollen waren Ellen Vogel und Luc Lutz zu sehen.
Durch seinen Fernseherfolg vernachlässigte Joop van den Ende seine Theateraktivitäten. Nur Mary Dresselhuys und Jan Retèl mit den Stück STILLE NACHT und ANDRÉ VAN DUIN’S TELE-THEATER zogen im Jahr 1983 von Theater zu Theater.
Studio Aalsmeer ist von Anfang an ein großer Erfolg und die Programme, die dort gemacht werden, folgen schnell aufeinander. Van den Ende bindet in dieser Zeit die bekanntesten Fernsehstars an sich und so entsteht unter anderem das SHOWBISSQUIZ (TROS), präsentiert von Ron Brandsteder. Die Einschaltquoten sind hoch. Die höchsten Einschaltquoten in diesen Jahren erzielte jedoch WEDDEN DAT…?, ein Spiel- und Showprogramm für AVRO mit Jos Brink und Sandra Reemer. Das Programm wurde 1985 mit dem TelevizierRing ausgezeichnet.
1986
Während Willem Ruis an seinem Urlaubsort ein Programm erfindet, in dem eine Gruppe einen Mord aufklären muss, hat Van den Ende dieselbe Idee. Er bringt MOORDSPEL (TROS) auf den Fernsehschirm. Ein Quotenhit ist RON’S HONEYMOON QUIZ, in dem drei frisch verheiratete Paare in Hochzeitskleidung gegeneinander in verschiedenen Spielrunden antreten.
1988
Am 27. September 1988 feierte das Musical BARNUM im Scheveninger Circustheater Premiere. Wer hatte seinerzeit vermuten können, dass Joop van den Ende hiermit eine Musicaltradition in Gang setzen und dass das Circustheater später sein Eigentum und das erste Theater in den Niederlanden mit einem ‚Open End’-Programm werden würde. Weshalb er das Musical BARNUM für seine erste Musicalproduktion auswählte, kann einfach erklärt werden: Show, Spektakel, Glitter und Lieder mit Ohrwurmcharakter. Und er fühlte eine Seelenverwandtschaft zum berühmten amerikanischen Zirkusdirektor P.T. Barnum. Die Hauptrolle spielte Mike Burnstyn,
der dieselbe Rolle bereits dreihundert Mal am Broadway gespielt hatte.
September 1988: Hochzeit mit Janine Klijberg.
Als Nachfolger von BARNUM wurden CABARET, mit Alexandra van Marken in der Rolle von Sally Bowles und Willem Nijholt als The M.C., und das Musical SWEET CHARITY mit Simone Kleinsma in der Hauptrolle ausgewählt. Simone Kleinsma zeigte in diesem Musical, dass sie für das Musicalgenre geboren schien. Sie triumphierte nicht nur in der Saison 1989/1990 in den niederländischen Theatern, sondern auch in der folgenden Saison! Die Zeitungen schrieben, dass Simone Kleinsma ihre Bestimmung gefunden habe. In der Saison 1991/1992 feierte sie erneute Erfolge mit dem Musical FUNNY GIRL.
In den Niederlanden grassierte das Musicalfieber und auch Joop van den Ende ließ sich anstecken! Obwohl er in einem Interview mit Maarten Leegwater vom Kennemer Dagblad Anfang der 1980er Jahre noch erklärt hatte:
'Ich glaube nicht an das Musical. Oder es muss ein typisch holländisches Musical sein, wie sie De Crane von Annie M.G. Schmidt bringt. Aber hier ein SHOWBOAT oder ANNIE GET YOUR GUN auf die Bühne bringen. Dafür gibt es kein Publikum.'
Dies ist heute ein wunderlicher Satz geworden, denn Joop van den Ende ist der Mann, der das niederländische Publikum im großen Stil `zum Musical brachte`.
1989
Die Konkurrenz sorgt dafür, dass sich die öffentlichen Sender anfänglich mit der Erteilung von Aufträgen an Van den Ende zurückhalten. Der Vorstand von NOS versuchte sogar, das Unternehmen von Van den Ende aufzukaufen. Joop van den Ende beharrt auf der Entwicklung von Fernsehformaten und hält als unabhängiger Produzent den Kopf über Wasser. Nach einiger Zeit heben die öffentlichen Sender ihren ‚Boykott’ unter der Führung des VARA-Vorsitzenden Marcel van Dam auf und Van den Ende darf wieder produzieren.
September 1989: Geburt seiner Tochter Iris.
1990
Anfang der 1990er Jahre ist BUREAU KRUISLAAN eine erheblich modernere als die traditionellen Dramaserien von Van den Ende – und sogar im Auftrag von VARA! Die Serie erzählt von der Arbeit und dem Wohl und Weh in einer niederländischen Polizeidienststelle.
Wie das Theaterstück CYRANO DE BERGERAC den Namen Joop van den Ende endgültig als Theaterproduzent festigte, kennzeichnet das Musical LES MISÉRABLES den Zeitpunkt, an dem die Theater liebende niederländische Bevölkerung das Musical in ihr Herz schloss und der Name Van den Ende mit dieser Form des Theaters in den Niederlanden verbunden wurde. Am 28. Februar 1991 feierte LES MISÉRABLES im Koninklijke Theater Carré Premiere. Die groß aufgezogene Vorstellung kam in Zusammenarbeit mit Bob van der Linden und Hubert Atjak vom Theater Carré zustande. In diesem Musicalspektakel waren Stars wie Henk Poort, Simone Kleinsma und Paul de Leeuw zu bewundern. Nach 251 Vorstellungen und 426.900 Besuchern zog das Musical in das Circustheater in Scheveningen um. Dort wurden noch einmal 157 Vorstellungen gegeben.
1992
'Ich weiß was ich will. Ich möchte einer Theaterproduktionsgesellschaft in New York gründen und CYRANO herausbringen. Es wird immer Zweifel geben. Ich versuche mein Geschäft so zu lenken, dass ich mit einem Teil des Geldes, das ich verdiene, einige Träume verwirklichen kann.'
Oktober 1992: Geburt seines Sohnes Vincent.
Joop van den Ende was born in Amsterdam on February 23, 1942. In 1988 he married Janine Klijberg. They have two children, a daughter, Iris (1989), and a son, Vincent (1992). Van den Ende founded television company Endemol together with John de Mol in 1993. After selling his share in Endemol, he founded international theatre company Stage Entertainment in 1998, where he remains Chairman of the Executive Board. He’ll celebrate his 65th birthday in 2007.
In 2007 Joop van den Ende announced a new CEO, Henk Kivits. Joop van den Ende became President of the Supervisory Board.
Prologue
In a 1988 interview with Bibeb for Vrij Nederland magazine, Joop van den Ende explained what drives him: 'I really want to train a lot of good people, to give them an opportunity to work together in harmony. I would like it to be the way it used to be in Hollywood, when writers, actors, directors and set makers worked together as a big family, resulting in hundreds of movies. Once I reach the age where I decide to quit my job, I’d like to have left a mark on television in the Netherlands and to be known as a man who has made an important contribution to television and theatre alike. I would like to be take a place among Oscar Carré, René Sleeswijk, and John de Crane.'
At the time Joop said this, he had just started his company in Aalsmeer. Television was the core activity, but the fact that he named theatre producers as his big examples may have been a sign of things to come.
1942
Joop van den Ende was born Johannes Adrianus van den Ende on February 23, 1942, in the so-called Indonesian Quarter in the eastern part of Amsterdam. He has three older siblings. The area where he was born was a relatively new part of Amsterdam, known as an ‘upper lowerclass neighborhood’. Until the end of the nineteenth century the area had been called ‘Overamstel Polder’. The present-day Zeeburgerdijk/Borneostraat intersection used to be the location of ’t Vosje Inn’s pleasure gardens. At the time, these gardens were a prime location for family relaxation. However, the gardens made way for construction sites, and ’t Vosje was replaced by the new neighborhood. The new city area was characterized by buildings from prominent architects such as Berlage and Wijdeveld, while the streets were named after exotic locations in Indonesia: Sumatrastraat, Javastraat, and Molukkenstraat, among others. After all, the Eastern Port, where ships left to the Dutch colonies, was nearby. Writer Maurits Dekker, who lived in the Indonesian Quarter, described its streets as ‘an exhibition of bourgeois serial art’ and its residents as ‘civilized drones’.
Joop’s father was a steam locomotive driver who later worked in the maintenance department of Jewish hospital Beth Sjalom. Joop van den Ende once described his father as an ‘incredibly hard-working man who would do anything for his wife and children’. He grabbed whatever little jobs came up to supplement his meager wages:
'My dad moonlighted by making kindling wood for the stove. We used to rent carrier bikes to get free scraps of wood at construction sites. First he cleaned the wood, then he cut it to size using a home-made circular saw. Finally he put it in paper bags to sell it to the bicycle repairman on the corner. At some point, I calculated that it didn’t bring in any money, and I went to other bicycle repair shops to negotiate a better price. I was about twelve years old at the time.'
Even in his childhood, Joop’s propensity for being a producer showed. He was the busiest little guy in the neighborhood, always organizing entertainment such as puppet shows, lantern pageants and plays for his friends.
'It was more noticeable because my parents didn’t do that kind of thing at all. I have very fond memories of my childhood, but it wasn’t an artsy environment. Yet, my heart was in art even then.'
He joined Miek Strange’s Amsterdam Youth Theatre group and played in JACHT OP EEN PONY by Mies Bouwhuys and DE MARKIES VAN CARRABAS. His love for theatre was further kindled by monthly visits to the City Theater. After a few years at a trade school for boys, at fifteen years of age Joop decided to get a job building sets for the Dutch opera. Together with his friends at the KAJ (Catholic Workers’ Youth), he also started a cabaret group, ‘De Pijpers’. They named themselves after ‘De Pijp’, the Amsterdam neighborhood where their meeting place, the ‘Van Nispenhuis’, was located.
'We performed at weddings and parties, and we even competed in the ICC cabaret contest once. This is when I realized that, although I would never make it on stage, I was the guy who arranged our gigs and who took the leader’s role. The idea to become a producer was a natural result of that realization.' (interview: November 29, 1976)
ACT ONE - 1968
'I liked mime the most. I also wrote poems. I wasn’t afraid of anything. I married at twenty and started my own theatrical agency, ‘Spotlight’. I put a desk in a corner of the living room, had some letterhead printed and answered the phone in a deep voice – Spotlight Theatre Agency speaking.' (Vrij Nederland, December 24, 1988)
André Carrell (Rudi’s father), Imca Marina, Ria Valk and Anneke Grönloh were the first artists he worked with. Since his artistic ambitions hardly brought in any money, he also held jobs at a party goods store and as messenger boy for an insurance company. Step by step Van den Ende expanded his territory. In an interview with Ischa Meijer he explains:
'I organized thousands of shows throughout the country before I developed my first theatre program. (…) I remember the last part of the so-called Schnabbeltoer. It was fantastic, something truly special.' (Het Parool, November 30, 1992)
In 1968 he organized the big event celebrating the opening of the IJ tunnel below the port of Amsterdam. It was his first financial catastrophe. In an interview with Marjan Berk, he said the following about this setback:
'Queen Juliana opened the tunnel – I’m in a photo with the queen! And such an expensive picture it was, at 70,000 guilders! I had organised an exhibition featuring all kinds of artists. All the people had to do was buy a ticket. Only they didn’t…' (Algemeen Dagblad, May 25, 1992)
However, The ‘Fabeltjeskrant’ venture proved more successful.
'I got the chance to buy the rights to bring it to the theatre from Thijs Chanowski. That’s how I got in touch with Frans van Dusschoten.'
Joop van den Ende’s ideal was to start a revue show, a successor to the famous Snip en Snap Revue. The Nieuwe Nederlandse Revue
was founded around Frans van Dusschoten’s group. One of its members was a rising comic star: André van Duin.
'He was such a success, that people called it the ‘De André van Duin Revue’ from the start. So that’s what we started to call it as well.' (interview: December 3, 1983)
The show was called ‘N LACH IN DE RUIMTE, featuring Ria Valk as leading lady. It ran more than two seasons. Early in the series, Van den Ende sometimes took the role of Van Duin’s stooge.
'The show’s first try-out was a disaster. It took place in an old club building with old-fashioned wiring in the east of Amsterdam. Our sound technology amounted to a mere hum. The audience consisted of seniors, while André spoke a younger generation. The volume was way up. Those old people saw the show, but they didn’t understand any of it. They didn’t laugh at all. For two hours, absolutely nothing happened in the audience. At the end, we all got very goofy. I have to admit that I was the only one to still believe in the show. André, Frans, and Ria thought, ‘this will never work!’ At the end of the afternoon I told them: ‘Believe me, everything will be alright, and, by the way – I also bought the rights to Floris (a popular Dutch Television Foundation youth series starring Rutger Hauer as Floris – ed.)…’ André brought it up for years to come. Whenever we broke into a panic or whenever everything went wrong, he’d say: ‘But Joop owns the rights to Floris, so everything will be okay.’ It was a very modest start, which has evolved into something quite spectacular.'
1972
After their first theatre show became a huge success, André and Frans brought out their second show, BLIJ BLIJVEN, in 1972. The revue aspects were even more central to the show than in ’N LACH IN DE RUIMTE. André van Duin, meanwhile, had been promoted to the comic center of the show, and Connie Vink became leading lady.
Encouraged and inspired by ‘N LACH IN DE RUIMTE’s success, Van den Ende now had the means to produce other theatre shows as well. In the 1971/1972 season he offered two new shows: ADÈLE & LEEN, a cabaret show starring Adèle Bloemendaal and Leen Jongewaard, and the play TWEE OP DE WIP (A Dutch remake of William Gibson’s Two for the Seesaw) starring Jeroen Krabbé and Willeke Alberti.
Alan Ayckbourn’s SLIPPERS was selected as the successor to TWEE OP DE WIP. Again Willeke Alberti and Jeroen Krabbé starred, this time alongside Mary Dresselhuys and Guus Hermus. Both Hermus and Dresselhuys were associated with Joop van den Ende Theaterproducties for the rest of their careers. Hermus played in four more plays (CYRANO DE BERGERAC, ‘N VUILE EGOÏST, SPELENDERWIJS and MOORDSPEL). Dresselhuys remained active for 21 more years. In an interview with reporter Tom-Jan Meeus, she explained: 'I have worked with Joop a lot. Of all the producers I know, he is by far the most pleasant to work with.' (De Tijd [weekly magazine], July 22, 1988)
1974
When the big broadcasting company KRO was searching for a comedy series to take the place of the very successful ‘T SCHAEP MET DE VIJF POOTEN in 1974, producer Joop van den Ende created CITROENTJE MET SUIKER (written by Eli Asser, with music by Joop Stokkermans). As the producer of André van Duin’s revue DAG, DAG, HEERLIJKE LACH (featuring Carry Tefsen, Belgian duo Nicole & Hugo, the Robert Kaesen Dancers and Coen van Orsouw Jr.’s combo alongside André and Frans), he also brought this show to television.
Van den Ende then sold the comedy PRIVÉ VOOR TWEE, with Jeroen Krabbé and Pleuni Touw, to KRO television following a season-long run (1975/1976) in the theatre. The method is foolproof and Van den Ende would apply it more often. The theatre production of CYRANO DE BERGERAC (1975/1976) firmly established Van den Ende reputation as an independent producer. It also put him in touch with legendary director Ko van Dijk, who became a good friend.
'While playing in SLIPPERS, Guus Hermus and Jeroen Krabbé would discuss CYRANO in the dressing room. My immediate reaction was,
‘Let’s do it!’ Guus suggested, ‘Ko van Dijk has got to direct.’ So I call him and say, ‘Hi, this is Joop van den Ende.’ With the booming voice of Ko van Dijk, the actor, he bellows, ‘I don’t know you’, and hangs up the phone. So, I’m like, ‘Who do you think you are?’ So I call again. ‘Guus Hermus wants you to direct CYRANO DE BERGERAC. If you don’t want to, just hang up again.’ Ko’s voice: ‘Tomorrow at two in the afternoon.’ And bang, down goes the phone again. He arrived at two the next day and left at four. As he walked out, he said, ‘I’m going to play for you.’ The Haagse Comedie offered him more security than I could have dreamed of, but he never asked me how much he was going to make. He lived the whole thing with us. He was obsessed with the theatr.' (Bibeb – Vrij Nederland, Dec.24, 1988)
The performance received nothing but praise. KRO broadcast it on television on the occasion of its fiftieth anniversary.
'It almost bankrupted me. We lost nine hundred thousand guilders. The Ministry of Culture’s Council for the Arts contributed four hundred thousand, and it took me three years to pay off the other five hundred thousand guilders.'
Meanwhile, true cabaret lovers were rewarded with two small-scale theater shows, OH (1976/1977) and NIEUWE BEZEMS (1977/1978),
by Sieto and Marijke Hoving’s Tingel Tangel Kabaret. In the 1977/1978 season Van den Ende presented Gerard Cox in the cabaret show NIEMAND WEET DAT IK REPELSTEELTJE HEET. Besides Cox the show featured Hanny Vree, Hannah de Leeuwe, Leoni Jansen and Simone Kleinsma. REPELSTEELTJE was Simone Kleinsma’s first contact with Joop van den Ende. She would go on to star in many musicals and personality shows such as SIMONE & FRIENDS and HOERA, WE ZIJN NORMAAL. Simone Kleinsma also featured in the second cabaret show created around Gerard Cox, STEILEWANDRACE (1978/1979).
1978
In spring 1978, KRO broadcast Van den Ende’s first important drama series, DAGBOEK VAN EEN HERDERSHOND, with Jan Teulings, Jo de Meyere and Ko van Dijk cast in the main roles. Willy van Hemert wrote the screenplay and directed. It was the most watched TV program in 1978, with a rating pf 67%! The series were based on a trilogy by Jacques Scheurs. “KRO has expressed a desire to create a series with a clear Catholic signature,” Van Hemert explained at a press conference held while shooting in the Limburg town of Eijsden. Ko van Dijk, who played farmer Bonte, passed away after completing the first eight-part series, but the show’s overwhelming success (which included winning the coveted Televizierring award) made the production team decide to add a second series of episodes.
1979
The TV shows Joop van den Ende made for the TROS broadcasting organisation with André van Duin were among the best-scoring ones of 1979. Van Duin occupied four of the top ten spots that year!
1980
In 1980 Van den Ende produced the big liberation day show NEDERLAND 35 JAAR VRIJ, with members of the royal family present.
DE FABRIEK (TROS, 1981), written by Hans Keuls and produced by Joop van den Ende Productions, was the next big drama series to win a Televizierring for Van den Ende. Featuring stars such as Rudi Falkenhagen, Pleuni Touw, Andrea Domburg and Guus Hermus, the series was directed by the experienced Englishman Andrew Wilson. Hans Keuls: 'It was about a sugar factory where I used to work myself. I described the problems and dilemma the factory was facing – to shut down, or to keep going. Conspiracies against the director, complications in the surrounding family.'
Together with director Paul Verhoeven Van den Ende also made the movie SPETTERS. In the same year, he produced two movies with André van Duin, IK BEN JOEP MELOEN and DE BOEZEMVRIEND, as well as DE ZWARTE RUITER, directed by Wim Verstappen.
Thus, Van den Ende made the stars of the theatre famous throughout the country by offering them roles in feature movies and TV series, and by broadcasting their theatre productions on national television. He always took care to have the main roles in his theatre productions played by big names.
'I believe in the star system. The audience wants to see someone they know.'
That’s why Paul de Leeuw was cast in TORCH SONG TRILOGY, Peter Lusse and Carol van Herwijnen in HET ZAKKENDINER and Arjan Ederveen in OLIVER! But Joop van den Ende treats his stars with care. He’ll only give them parts that fit like a glove.
'I don’t want to just put an artist on stage, I also want to influence what he or she is doing there. I want to leave my mark. I’m not a casting agent, but first and foremost a producer.'
André van Duin and Simone Kleinsma are the clearest example of Van den Ende’s preference for star casting. Simone Kleinsma: 'I’ll never forget the time when he was outlining my future career on a napkin. He said, ‘Now you first do a few years of revue work to build up a reputation and gain experience with a broad audience. After that, you can be leading lady in a musical.’ And that’s exactly how it went.'
ACT TWO - 1983
In 1983 Van den Ende bought the former flower auction building in Aalsmeer and turned it into a complete studio complex to record his television productions in. The first big production to be made here was the 1-2-3 SHOW (KRO), presented by Rudi Carrell. The 13-installment show had ‘Een schip voor de Zonnebloem’ as its goal. No expenses were spared in its production. It was lavish, and had a different theme each week; the first three themes were ‘Grand Hotel’, ‘1001 Nacht’, and ‘Paris 1920’.
In October of the same year, Van den Ende produced DE KRO PLAYBACK SHOW, presented by as yet unknown Henny Huisman. The show became a hit of previously unknown proportions and won the 1985 Televizierring. Meanwhile, the seven-part drama series HERENSTRAAT 10, selected to succeed DE FABRIEK, premiered on the TROS network on December 3. Like DE FABRIEK, it was written by Hans Keuls. John van de Rest directed, while Ellen Vogel and Luc Lutz played the main roles.
Spurred by his success on television, Joop van den Ende’s focus on his theatre activities decreased in this era. The only productions to tour the country in 1983 were STILLE NACHT with Mary Dresselhuys and Jan Retèl and ANDRÉ VAN DUIN’S TELE-THEATER.
Studio Aalsmeer was successful from the start. It churned out a large number of programs in rapid succession. Van den Ende tightened ties with TV’s biggest stars in this period, with blockbusters such as the SHOWBIZZQUIZ (TROS), presented by Ron Brandsteder. However, the best view ratings in those years were achieved by WEDDEN DAT…?, a game show for the AVRO network with Jos Brink and Sandra Reemer. It is perhaps no surprise that WEDDEN DAT...? won the 1985 Televizierring.
1986
DE APPELGAARD was a Van den Ende drama production for KRO. Despite the fact that the series was written and directed by Willy van Hemert and cast with stars such as Sigrid Koetse and Ton Lensink, it wasn’t as successful as its Van Hemert predecessors. DOSSIER VERHULST (TROS), a 12-part series written by Hans Keuls, was received more favorably. The series, which premiered on November 7, 1986, featured big movie names such as Derek de Lint and Liz Snoyink. It would be Hans Keuls’ last effort; the screenwriter died while series was still being recorded, in August 1985. The MINI PLAYBACKSHOW was a series of music shows in which children competed against each other imitating their favorite artists.
While Willem Ruis, at his holiday address, was conceptualizing a program in which a panel of guests has to solve a murder, Van den Ende brought the same idea to fruition in Aalsmeer. Soon after, MOORDSPEL appeared on TROS TV. Another major blockbustershow was RON’S HONEYMOON QUIZ, in which three recently married couples competed against each other in a variety of game components.
1988
The SUPRISE SHOW, presented by Henny Huisman, was yet another successful Van den Ende production. In this show, Henny unexpectedly fulfilled the wishes of ordinary people. KRO broadcast the show five times starting April 11, 1988. It was enough for Henny Huisman to win the Televizierring for the second time in his career.
Op September 27, 1988 the musical BARNUM premiered in the Scheveningen Circustheater. Who would have thought that this would be the start of a new musical tradition by Joop van den Ende? That the Circustheater would one day become his, and would be the first theatre in The Netherlands with ‘open end’ programming? Why he chose BARNUM as his first musical is easier to explain – the combination of spectacular show elements, glitter and glamour, and catchy tunes was irresistible, and Van den Ende felt a deep kinship with famous American circus director P.T. Barnum. Mike Burstyn, who had played the role three hundred times on Broadway, was the main star.
September 1988: married Janine Klijberg
BARNUM was followed by two new musicals: CABARET, featuring Alexandra van Marken as Sally Bowles and Willem Nijholt as The M.C., and SWEET CHARITY, with Simone Kleinsma as the main star. Simone Kleinsma proved Van den Ende had been right when he told her, a long time ago, that she was made for the musical. Not only did she prove a huge success in the 1989/1990 season, but also in the next year. The newspapers agreed that Simone Kleinsma had reached her destination. She was to equal this success in the musical FUNNY GIRL, staged in the 1991/1992 season.
Joop van den Ende and the Netherlands were in the grip of musical fever! Interestingly, in the early eighties Van den Ende had assured Maarten Leegwater in an interview with the Kennemer Dagblad:
'I don’t believe in musicals, except perhaps an essentially Dutch musical such as De Crane’s productions based on Annie M.G. Schmidt’s work. However, staging something like SHOWBOAT or ANNIE GET YOUR GUN wouldn’t work here. There wouldn’t be an audience.'
Of course, the statement has been disproved by its claimant as Joop van den Ende turned out to be the man to incite a fiery love of musicals among the Dutch.
1989
In the summer of 1989 Van den Ende announced his plans to start his own commercial TV station, TV10. Van den Ende discussed the Raad van State’s negative decision regarding Willem van Kooten’s radio station Cable One project and the possible implications for TV10 in a studio interview with Joop van Zijl for the national NOS news. The producer talked about TV10 and the possibilities for cooperation with the TROS network station. Van den Ende envisioned TV10 as a Dutch station whose broadcasts would enter the Dutch network structure ‘through the front door’. He was in for a hot autumn as his plans were thwarted by politics. In the end, TV10 died a painful death. The news reported that about 50 employees were to be fired and that Van den Ende was going to sell his star-studded team to CLT, RTL-Véronique’s parent company.
At first, the public networks were hesitant to provide Van den Ende with any work due to the competition. NOS management even made an attempt to buy Van den Ende’s company. However, Joop van den Ende persevered. He kept inventing new television formats and stayed afloat as an independent producer. Gradually, the public networks started to retrace their steps. The ‘boycott’, which was captained by VARA chairman Marcel van Dam, was dropped; Van den Ende could produce again.
September 1989: birth of Van den Ende’s daughter Iris.
1990
In 1990 Van den Ende started the Monday-Friday daily soap series GOEDE TIJDEN, SLECHTE TIJDEN (RTL). The formula proved to be dead on target as the series became a huge success. The UNICEF show KANS VOOR EEN KIND, in which donors for the international children’s charity were recruited, was the first time Joop van den Ende collaborated with producer John de Mol.
In the early 90s, he also produced the drama series BUREAU KRUISLAAN, a much more modern series about daily life at a Dutch police office than would usually have been expected from Van den Ende – for the VARA, no less!
Similar to the way in which CYRANO DE BERGERAC established Joop van den Ende as a theater producer, LES MISÉRABLES marked the age when Dutch theatre audiences opened their senses to the genre of the musical and started to connect the genre with the name of Joop van den Ende. LES MISÉRABLES premiered on February 28, 1991, in the Royal Carré Theatre. Carré’s Bob van der Linden and Hubert Atjak helped launch the lavish production, which showcased major stars such as Henk Poort, Simone Kleinsma, and Paul de Leeuw. 251 performances and 426,900 visitors later the musical moved to the Circustheater in Scheveningen for yet another 157 performances.
1992
The world premiere of CYRANO – DE MUSICAL took place in the Amsterdam Stadsschouwburg on September 17. Meanwhile, Joop reamed of staging this musical, written by Ad van Dijk (music) and Koen van Dijk (lyrics), on Broadway. In the NRC Handelsblad column ‘Het Dagboek’ Van den Ende wrote on November 18, 1992:
'I know what I want: to launch a theatre production company in New York and stage CYRANO there. There will always be doubts, but I try to operate in such a way that parts of my profits can be used to realize some small dreams I have.'
October 1992: birth of Van den Ende’s son Vincent.
1993
Nog geen twee maanden na de wereldpremière werden de contracten getekend om de musical in oktober 1993 uit te brengen op Broadway. De Amerikaanse versie CYRANO – THE MUSICAL was van oktober 1993 tot maart 1994 te zien in het Neil Simon Theatre en beleefde 175 voorstellingen. Hoewel hij fors verlies moest incasseren, was het voor Joop van den Ende wel ‘de eerste stap op Broadway’, en weet hij het respect af te dwingen van zijn Amerikaanse collega’s.
Op 6 april ontvangt Joop van den Ende, samen met André van Duin, een koninklijke onderscheiding en mag hij zich Ridder in de Orde van Oranje Nassau noemen.In hetzelfde jaar, 1993, vertaalde Koen van Dijk Stephen Sondheims SWEENY TODD met Ernst-Daniël Smid en Simone Kleinsma in de hoofdrollen.
Groot nieuws in medialand is het bericht in december 1993 dat Joop van den Ende en John de Mol gaan fuseren. In ‘NOVA’ een reportage over de fusie waar alle betrokken partijen aan het woord komen. Het nieuwe bedrijf krijgt de naam Endemol.
1994
De TROS en de VOO krijgen eveneens een (werk)dagelijkse soap: ONDERWEG NAAR MORGEN. De serie ging van start op maandag 3 januari 1994 bij de publieke omroepen TROS en Veronica op Nederland 2. Het initiatief tot een eigen soapserie was genomen om de omroepen te laten concurreren met de soapserie GOEDE TIJDEN, SLECHTE TIJDEN op de commerciële zender. Toen Veronica uit het publieke bestel stapte, nam de zender de soap mee, en de soap bleef ook overeind toen Veronica overging in Yorin. Met ingang van seizoen 12 werd de naam gewijzigd in ONM, om de serie een jonger en sneller karakter te geven. Omdat de serie te duur zou zijn besloot Yorin een seizoen later de soapserie te laten vallen. Even waren er geruchten dat SBS Broadcasting ONM zou redden, maar dit bleek uiteindelijk niet haalbaar. ONM is sinds maandag 15 augustus 2005 iedere werkdag te zien bij BNN. Op vrijdag 8 september 2006 werd de 2500e aflevering uitgezonden.
In 1994 verraste Joop van den Ende de theaterbezoekers door Paul van Vliet te casten in de rol van professor Higgins in de klassieker MY FAIR LADY. Een tweede verrassing bleek Piet Bambergen in de rol van Alfred P. Doolittle; het werd Bambergen’s laatste publieke optreden. (Twaalf jaar later, in 2006, werd deze musical opnieuw op het repertoire genomen, nu met Thom Hofman in de rol van Higgins.)
1995
theaters te zien was. Bill van Dijk schitterde als de dictator Perron en Pia Douwes als Evita. Terwijl EVITA nog liep, werd WEST SIDE STORY uitgebracht met onder meer Maaike Widdershoven en Addo Kruizinga.In 1995 krijgt Van den Ende zijn succes op Broadway. Hij neemt vijf Tony’s in ontvangst voor de musical TITANIC, die hij in co-productie maakt.
1996
In 1996 werd het Scheveningse VSB Circustheater volledig eigendom van Joop van den Ende Theaterproducties, waarvan zij sinds 1992, samen met Stardust Productions B.V. en Xelat Recrea B.V., al mede-eigenaar was. Als eerste productie werd THE PHANTOM OF THE OPERA uitgebracht, met Henk Poort in de titelrol. Tussen 1 augustus 1993 en 4 augustus 1996 werden er maar liefst 1094 voorstellingen van gespeeld en kwamen er 1.863.082 bezoekers.
MISS SAIGON was de tweede open eind musical in het VSB Circustheater en ging op 24 november 1996 in première. In maart 1998 waren er al een miljoen kaarten verkocht voor deze productie, geschreven door Claude-Michel Schönberg en Alain Boublil en vertaald door Seth Gaaikema. Willem Nijholt, in de rol van De regelaar, werd alom geprezen en Tony Neef schreef als Chris geschiedenis. Na 908 voorstellingen en 1.559.605 bezoekers viel op 4 juli 1999 definitief het doek voor cast en crew van deze aangrijpende musical.
Maar ook in Studio Aalsmeer werkt de fabriek op volle toeren: Ron Brandsteder maakt er zijn programma LAAT ZE MAAR LACHEN, Henny Huisman zijn SUPRISE SHOW en André van Duin DE ANDRÉ VAN DUIN SHOW, waarvoor hij in 1996 de Academy Award ontvangt. Op 31 december sluit André het jaar af met een groots opgezette televisieshow HET JAAROVERZICHT VAN ANDRÉ VAN DUIN. Hilarisch is het gesprek tussen Van Duin en de bioloog Midas Dekkers: ‘Een vrouw eet meer zaad dan een kanarie. Het mannelijke zaad, dat niet tot bevruchting komt, wordt namelijk door haar lichaam opgenomen.’
Op 1 november 1996 krijgt Endemol een notering aan de Amsterdamse Effectenbeurs. Doel van de beursgang is het bedrijf internationaal op de kaart te zetten en met de opbrengst acquisities te plegen in interessante TV-markten over de gehele wereld. Heden ten dage is Endemol met eigen productiebedrijven vertegenwoordigd in 23 landen.
1997
In februari 1997 gaat Van den Ende een joint venture aan met Dodger Theatrical Productions, één van Broadway’s meest vooraanstaande producenten. En zo werd hij co-producent van Broadway producties als: THE KING AND I, A FUNNY THING HAPPENED ON THE WAY TO THE FORUM, ONCE UPON A MATTRASS, HOW TO SUCCEED IN BUSINESS WITHOUT TREALLY TRYING, 1776, MUSIC MAN en INTO THE WOODS.
Op 31 augustus 1997 ging JOE- DE MUSICAL in première: een musical gemaakt door dezelfde makers als CYRANO – DE MUSICAL. Deze tweede oorspronkelijke productie van Joop van den Ende Theaterproducties was tot en met maart 1988 in Nederland te zien; eerst in het Koninklijk theater Carré, daarna in het Nederlands Congres Centrum in Den Haag. In hetzelfde seizoen beleefde de nieuwe versie van DE JANTJES een bijzonder succesvolle tournee. Carry Tefsen speelde voor de derde maal in haar carrière in deze voorstelling van Herman Bouber. Ivo de Wijs bewerkte de voorstelling en schreef er een aantal nieuwe liedjes voor, op muziek gezet door Ruud Bos.
In 1997 wordt Van den Ende verkozen tot OMROEPMAN VAN HET JAAR.
In het televisieprogramma ‘Middageditie’ van 12 december 1997 meldt Van den Ende dat hij een stapje terug wil doen bij Endemol en daarom vice-voorzitter wordt. John de Mol wordt de enige bestuursvoorzitter. Ook vertelt hij over zijn nieuwste initiatief: Showbizz City, een tv pretpark in Aalsmeer. Dit project wordt echter nooit helemaal wat hij ervan verwacht had, ondanks aanpassingen in het concept. Van den Ende participeert in 1996 met Endemol ook in de nieuwe commerciële zender ‘Sport7’. De sportzender kampt echter met aanloopproblemen en verdwijnt al na vijf maanden.
1998
Derde bedrijf
1999
In 1999 brengt Joop van den Ende zijn immer groeiende theaterproductie bedrijf onder in zijn nieuwe holding Stage Holding, gevestigd aan het Amsterdamse Museumplein, met Erwin van Lambaart als algemeen directeur die eind 1998 Ed Burgers opvolgde.
Op 9 mei 1999 opende Joop van den Ende, met CHICAGO, zijn tweede ‘open eind’ theater: het Beatrix Theater in Utrecht. CHICAGO, de sexy musical die in 1998 zowel op Broadway als op West End een ware mania ontketende, kreeg in Nederland allure door de prestaties van Simone Kleinsma, Pia Douwes, Stanley Burleson, Marjlijn Touw en Serge-Henri Valcke. Pia Douwes en Stanley Burleson verlieten na vier maanden de musical om zich voor te bereiden voor de nieuwe VSB Circustheater productie ELISABETH, van Michael Kunze en Sylvester Levay. Speciaal voor deze productie werd het theater voor de derde maal, in zes jaar, gerenoveerd. Net als de vorige werd deze verbouwing onder leiding van de architect Arno Meijs gerealiseerd. In de theaterzaal werden alle 1.745 stoelen vernieuwd en werd de placering dermate verbeterd dat er meer beenruimte ontstond. ELISABETH ging op 21 november 1999 in première.
In het najaar van 1999 doet het genre ‘reality soap’ zijn intrede op de Nederlandse televisie. Rond BIG BROTHER (een geselecteerde groep bewoners wordt opgesloten in een huis, afgesloten van de buitenwereld, voortdurend geobserveerd door diverse camera’s) ontstaat een ware hype. Het door Endemol ontwikkelde concept wordt in Nederland een groot succes en het programma wordt over heel de wereld verkocht. Het helpt Endemol in de geografische expansie, maar BIG BROTHER is meer ‘het ding’ van John de Mol dan van Joop van den Ende.
Eind 1999 wordt Joop van den Ende geveld door een ernstige burn-out. Hij wordt gedwongen alle ambities en plannen voor de toekomst op een rij te zetten. Joop van den Ende:
‘Eén van de redenen dat ik ziek ben geworden is dat ik probeerde alles te doen. Zowel bij televisie als bij theater wilde ik aan alle touwtjes blijven trekken. Dat betekende dat ik dag en nacht bezig was. Op een gegeven moment was ik opgebrand, had ik ook geen plezier meer in m’n werk.’
2000
In maart 2000, doet het Spaanse Telefónica een openbaar bod op alle aandelen Endemol. Het bod vertegenwoordigt een waarde van ongeveer 5,5 miljard Euro. Van den Ende en De Mol, die ieder nog ongeveer een kwart van de aandelen hebben, worden beiden op slag miljardair. In september 2000 ontvangt Van den Ende het Gouden Beeld van de stichting Academy Awards. De toekenning van deze Carrière Award wordt door de jury aldus gemotiveerd: ‘Zijn kwaliteiten staan buiten discussie. Gedurende meer dan 25 jaar heeft Joop van den Ende het aanzien van de Nederlandse televisie bepaald. Voor zeer veel programmamakers is hij daarboven een inspirerende en enthousiasmerende leidsman geweest’.
Ook werd hij dat jaar geëerd met een tentoonstelling in het Theater Instituut in Amsterdam. De directe aanleiding hiervoor was het 30-jarig jubileum als theaterproducent die onafhankelijk van overheidssubsidies opereert. De tentoonstelling droeg de titel: ‘Koopman in illusies’. De eerste keer dat Joop van den Ende het Theater Instituut, toen nog Toneelmuseum geheten, betrad was in 1957 toen hij als 15-jarige leerling-decortimmerman door zijn werkgever, De Nederlandse Opera, was uitgeleend om maquettes te restaureren.
Datzelfde jaar wordt hij door Hare Majesteit de Koningin bevorderd tot Commandeur in de Orde van Oranje Nassau. Hij ontvangt deze onderscheiding uit handen van de toenmalige staatssecretaris Rick van der Ploeg van Onderwijs, Cultuur & Wetenschappen.
2001
In 2001 riepen Joop van den Ende en zijn vrouw Janine de VandenEnde Foundation in het leven. Met een jaarlijkse donatie van tien miljoen euro willen zij ‘kansen bieden’ aan culturele en educatieve projecten. Het fonds schaart zich hiermee bij de grootste Nederlandse particuliere fondsen. De bouw van een theatercomplex aan de Amsterdamse Marnixstraat, beter bekend als het Nieuwe de la Mar en de daarnaast gelegen voormalige bioscopen, is één van de projecten die de stichting ter hand heeft genomen. Maar bij voorbeeld ook de vervolgopleiding in het buitenland van talentvolle jonge musici wordt door de stichting mogelijk gemaakt. De foundation heeft ook het initiatief genomen tot het uitbrengen van een serie boeken over theater- en televisiepersoonlijkheden; tot nu toe kwamen uit: Mary Dresselhuys, Wim Sonneveld, André van Duin en Ellen Vogel.
Privé ondersteunen Joop en Janine van den Ende ook de bouw van het Parc Huis op Parc Spelderholt. Dit is een stichting die lichamelijk en geestelijk gehandicapten (of liever: mensen met een functiebeperking) de kans biedt een nieuwe maatschappelijke rol te gaan vervullen door hen te trainen hoe ze hun vaardigheden en talenten beter kunnen ontwikkelen.
Van den Ende krijgt na zeven jaar inspanning eindelijk het gevoel, dat hij in Amerika is geaccepteerd wanneer hij voor de musical 42ND STREET (2001) twee Tony Awards® krijgt.
2002
2003
In 2003 gaat in Het Beatrix Theater in Utrecht de musical MAMMA MIA! van start, met onder meer Simone Kleinsma, Hajo Bruins en Jon van Eerd. De show blijft te zien tot het voorjaar van 2006. MAMMA MIA! speelt dan in Duitsland al in twee verschillende steden: In het Operettenhaus in Hamburg (sinds 2002) en het Palladium Theater in Stuttgart (sinds 2004). Later volgen ook Madrid (Teatro Lope de Vega, 2004), Antwerpen (2006) en Moskou (2006).
‘Wat ik graag wil is dat er iets met het publiek gebeurt als ze in het theater zitten. Dat ze geraakt worden door wat ze zien. Ik maak theater dat amuseert, maar ik heb wel een artistiek verlangen. Mijn eigen interesse groeit met de jaren voor diepere zaken. Onze musicals worden als licht betiteld, maar we kiezen wel steeds voor voorstellingen waarin de verhalen voorop staan. Er is heel veel theater waar het alleen om de vorm en effect draait, maar ik wil bij het verhaal beginnen.’
Dat was ook de drijfveer van Joop van den Ende om Rob en Ferdi Bolland en André Breedland de opdracht te geven om van 3 MUSKETIERS een musical te maken. Van den Ende bemoeide zich in de schrijfperiode in hoge mate met de inhoud. André Breedland: ‘Joop belde mij wekelijks om over de musical te praten. Hij wilde het historische verhaal van ‘deze tijd’ laten zijn. Dat ‘Het Geloof’, in de persoon van Kardinaal Richelieu, zo’n grote rol speelt komt ondermeer door zijn inbreng. Ook het idee om de musical klein te laten eindigen (d’Artagnan komt na zijn avonturen bij het graf van zijn vader en zegt tegen hem: ‘Wat jammer dat je dit niet meer met mij kunt delen’) was zijn idee. Ik was aanvankelijk erg tegen… ‘k wilde eindigen met een feestgevoel. Maar Joop had ontegenzeglijk gelijk.’
3 MUSKETIERS – DE MUSICAL ging op 30 maart 2003, in het Nieuwe Luxor Theater, in première. Hoewel de kritieken zeer gemengd waren, en hier en daar zelfs zeer vijandig, was het een groot publiekssucces. Er kwamen in negen maanden tijd ruim 420.000 bezoekers naar het Rotterdamse theater. In 2005 ging de musical als 3 MUSKETIERE naar het Theater des Westens in Berlijn. De oorspronkelijke versie werd geheel omgewerkt; designontwerper Erik van de Palen ontwierp een nieuw decor, de gebroeders Bolland schreven nieuwe songs en André Breedland kortte in en schreef bij. André Breedland: ‘Samen met Paul Eenens ben ik de hele musical, zin voor zin, scène voor scène doorgelopen en hebben toen aan Joop onze voorstellen voorgelegd. Het was geweldig hoe hij ons alle vrijheid gaf en –natuurlijk- zelf óók met ideeën kwam! De show is door alle veranderingen volwassener geworden en heeft meer allure gekregen.’
3 MUSKETIERE speelde tot de zomer van 2006 in Berlijn, waarna het op 12 november 2006 in première ging het Apollo Theater in Stuttgart, waar het uitgroeide tot één van Duitslands bestlopende musicals. De regie van 3 MUSKETIERS - alsook de Duitse versie - was in handen van Paul Eenens. Na jarenlang de assistent-regisseur van Eddy Habbema te zijn geweest (ondermeer van ELISABETH, zowel in Scheveningen als in Essen), debuteerde hij bij Joop van den Ende Theaterproducties met THE SOUND OF MUSIC (2002, met onder meer Maaike Widdershoven). Daarna volgden: PASSION (2004, met Pia Douwes, Stanley Burleson en Vera Mann), JESUS CHRIST SUPERSTAR (2005) en AAN HET EINDE VAN DE REGENBOOG (2007, met Simone Kleinsma, Paul de Leeuw en Kees Boot). Het was opnieuw Joop van den Ende die in Paul Eenens een begaafd musicalregisseur zag en hem opstootte in de vaart der volkeren.
2004
In 2004 opent Van den Ende in New York het Dodger Stages theatre complex (later omgedoopt tot het New World Stages theatre complex), met daarin vijf zalen voor off-Broadway producties. In het Fortis Circustheater in Scheveningen gaat de Disney musical THE LION KING, ontwikkeld en geregisseerd door Julie Taymor, in première; waar het meer dan twee jaar volle zalen trekt.
De snelle groei van de afgelopen zes jaar is mede te danken aan het sluiten in 2000 van een overeenkomst met Disney Theatricals Worldwide (Aida, The Lion King, Beauty and the Beast, Tarzan) en de intensieve samenwerking in Europa met Littlestar, de producent van Mamma Mia!. Hiermee creëerde Joop van den Ende nieuwe Europese expansiemogelijkheden voor de musical, met name in Duitsland, Spanje, Rusland, Frankrijk en Italië. Joop van den Ende heeft de intentie om deze expansie voort te zetten in andere Europese landen.
Na zijn succesvolle televisiejaren en een burn-out, werkt Van den Ende voortaan aan het produceren van musicals, het overnemen van slecht renderende theaters in Nederland, de Verenigde Staten, Engeland, Duitsland, Spanje, Frankrijk, Italië en Rusland.
2005
Aan al zijn theateractiviteiten is ook een exclusieve ticketline verbonden die voor de kaartverkoop zorgt. TopTicketLine is inmiddels actief in de landen waar Stage Entertainment shows brengt, maar verzorgt ook de kaartverkoop voor de producties van derden: andere entertainmentaanbieders, sportevenementen, dance events alsook aanvullende reserveringen voor restaurants, vluchten of hotelovernachtingen. In juni 2005 werd het Duitse TicketOnline aangekocht, kort daarna gevolgd door de acquisitie van Austria Ticket en Sherpa.be in België.
In Parijs wordt het Théâtre Mogador overgenomen, waar in 2007 een Franse versie van Disney’s THE LION KING te zien zal zijn.
In 2005 richt hij zich op de ontwikkeling van vastgoed middels de nieuwe onderneming Living City Property Performance, een joint venture met Trimp & Van Tartwijk. Living City Property Performance stelt live entertainment centraal bij de ontwikkelingenvan vastgoed in een groter gebied. De nieuwe onderneming stelt zich ten doel vastgoed te ontwikkelen op locaties waar een functiemix van leisure, uitgaan, wonen, werken, leren en winkelen een prominente rol speelt. Het gaat primair om het vastgoed ten behoeve van live entertainment of evenementen, zoals de ontwikkeling van het gebied aan de Kop Zuidas in Amsterdam met onder andere het nieuw te bouwen VandenEnde Theater en de ontwikkeling van het gebied bij de Jaarbeurs in Utrecht. De onderneming is tevens bezig met projecten in Rotterdam bij Ahoy’, Parijs, Hamburg, München en Barcelona.
In de zomer van 2005 wordt de naam Stage Holding omgedoopt tot Stage Entertainment.
2006
Begin 2006 richt hij met voormalig Endemol directeur Hubert Deitmers de Venture Capital Maatschappij Van den Ende & Deitmers op.
Vanaf januari 2006 is het in 2000 met Telefonica overeengekomen concurrentiebeding (een verbod om vijf jaar lang dezelfde activiteiten als Endemol te ontplooien) verlopen. Hij neemt dan via Van den Ende & Deitmers een belang van 30% in de productiemaatschappij Eyeworks van Reinout Oerlemans.
In 2006 houdt de samenwerking op met de Dodger producenten en wordt het eigen theatercomplex voortaan geëxploiteerd onder de naam New World Stages.
In het najaar gaat zijn eerste Franse productie CABARET in première in het fameuze Les Folies Bergère in Parijs.
2007
Voor het nieuwe seizoen 2007/2008 staat een nieuwe oorspronkelijke musical gepland: CISKE DE RAT. Doordat hij in 2006 de leiding van Joop van den Ende Theaterproducties overgaf aan Erwin van Lambaart, heeft hij meer tijd om zich te concentreren op het creëren van eigen producties. Samen met schrijver André Breedland, componist Henny Vrienten en regisseur Paul Eenens werkt hij aan CISKE DE RAT – DE MUSICAL, die in oktober 2007 in het Koninklijke Theater Carré in première zal gaan. Voor de Duitse markt wordt ICH WAR NOCH NIEMALS IN NEW YORK gemaakt, een nieuwe musical rond de hits van Udo Jürgens. Voor de internationale markt wordt FASTER THAN MAGIC met illusionist Hans Klok ontwikkeld. Zijn international development department werkt in totaal aan vijftien oorspronkelijke nieuwe shows voor nationale of internationale markten.
‘Ik wil graag de aanjager zijn als het gaat om creativiteit en marketing.’
Op 23 februari vierde Joop van den Ende zijn 65e verjaardag.
‘Jammer dat het leven zo kort is, er zijn nog zoveel plannen en mogelijkheden.’ (Joop van den Ende in de televisiedocumentaire naar aanleiding van zijn 65e verjaardag)
Op 12 april kondigt Joop van den Ende de nieuwe CEO van Stage Entertainment aan, Henk Kivitis en de installatie van een Raad van Commissarissen. Joop van den Ende wordt President Commissarris van de Raad van Commissarissen.
2008
Van 2005 tot 2008 is Joop van den Ende actief geweest in de vastgoedbranche via Living City Property Performance, een joint venture met Trimp & Van Tartwijk. Living City concentreerde zich in de ontwikkeling van vastgoed rond theaters, zowel in als buiten Nederland. In april van 2008 stapte Joop van den Ende uit Living City vanwege een fraudeonderzoek waar de partners van Living City bij betrokken waren. Van den Ende blijft actief betrokken bij de bouw van het Nieuwe de la Mar in Amsterdam via de VandenEnde Foundation.
In augustus is Joop van den Ende te gast bij het VPRO programma 'Zomergasten'
In september wordt de eerste paal geslagen voor de Nieuwe de La Mar Theaters in Amsterdam. Dit project is volledig door de VandenEnde Foundation gefinancieerd.
Prijzen en onderscheidingen
- Gouden Televizier Ring (11)
-
1975Dag, Dag, Heerlijke Lach met André van Duin en Frans van Dusschoten
-
1978Dagboek van een Herdershond
-
1981De Fabriek
-
1983De Weg
-
1985Playbackshow
-
1986Wedden Dat
-
1988Surprise Show
-
1991Vrienden voor het Leven
-
1993Ridder in de Orde van Oranje Nassau
-
1994Vrouwenvleugel
-
1995Goede Tijden Slechte Tijden
-
1997Omroepman van het Jaar
-
1997Tony Award® (5) voor Titanic
-
1997Laurence Olivier Award voor de musical The Who’s Tommy
-
2000Westenwind
-
2000Carrière Award
-
2000Commandeur in de Orde van Oranje Nassau
-
2001Tony Award® (2) voor 42nd Street
-
2002Tony Award® (2) voor Into the Woods
-
2002Tony Award® (3) voor Urinetown
-
2004IJ-Prijs voor bijdrage aan economische ontwikkeling en promotie van de stad Amsterdam. Met de prijs wordt een bijzondere leerstoel cultureel ondernemerschap ingesteld aan de Universiteit van Amsterdam
-
2005EFR Business Week Award (Erasmus Universiteit
-
2007Biermann-Ratjen-Medaille van de Stad Hamburg
-
2007Erekruis in de Huisorde van Oranje
-
2008Laurence Olivier Awards voor Hairspray (4)
-
2009Hamburger van het jaar
-
2010Stage Entertainment ontvangt Koning Willem I Prijs 2010
www.stage-entertainment.nl/interviewjvde/
1993
Keine zwei Monate nach der Weltpremiere wurden die Verträge unterzeichnet, um das Musical im Oktober 1993 auf die Bühnen des Broadway zu bringen. Die amerikanische Version CYRANO – THE MUSICAL lief von Oktober 1993 bis März 1994 im Neil Simon Theatre in 175 Vorstellungen. Obwohl er einen erheblichen Verlust erlitt, war es für Joop van den Ende ‚der erste Schritt auf dem Broadway’, und erntete er den Respekt seiner amerikanischen Kollegen.
Am 06. April 1993 erhält Joop van den Ende gemeinsam mit André van Duin eine königliche Auszeichnung und darf er sich Ridder in de Orde van Oranje Nassau nennen.
Im selben Jahr übersetzte Koen van Dijk SWEENY TODD von Stephen Sondheim mit Ernst-Daniël Smid und Simone Kleinsma in den Hauptrollen.
Für Schlagzeilen sorgte der Bericht über die Fusion von Joop van den Ende und John de Mol im Dezember 1993. In einer Reportage von 'NOVA’ über die Fusion kommen alle betroffenen Parteien zu Wort. Das neue Unternehmen erhält den Namen Endemol.
1994
Im Jahr 1994 überraschte Joop van den Ende die Theaterbesucher mit dem Casting von Paul van Vliet in der Rolle von Professor Higgins im Klassiker MY FAIR LADY. Eine zweite Überraschung war Piet Bambergen in der Rolle von Alfred P. Doolittle. Es war Bambergens letzter öffentlicher Auftritt. (Zwölf Jahre später wurde dieses Musical im Jahr 2006 erneut ins Programm aufgenommen, jetzt mit Thom Hofman in der Rolle von Professor Higgins).
1995
Im Jahr 1995 feiert Van den Ende seinen Erfolg am Broadway. Er wird mit fünf Tony’s für das Musical TITANIC ausgezeichnet, das er co-produziert.
1996
Im Jahr 1996 übernimmt Joop van den Ende Theaterproducties das Scheveninger VSB Circustheater komplett, dessen Miteigentümer das Unternehmen gemeinsam mit der Stardust Productions B.V. und der Xelat Recrea B.V. seit 1992 war. Als erste Produktion wurde THE PHANTOM OF THE OPERA auf die Bühne gebracht, mit Henk Poort in der Hauptrolle. Zwischen dem 01. August 1993 und dem 04. August 1996 wurden rund 1.094 Vorstellungen gegeben und kamen 1.863.082 Besucher.
MISS SAIGON, das am 24. November 1996 Premiere feierte, war das zweite ‚Open End’-Musical im VSB Circustheater. Im März 1998 waren bereits 1.000.000 Karten für diese Produktion verkauft, die von Claude-Michel Schönberg und Alain Boublil geschrieben und von Seth Gaaikema übersetzt wurde. Willem Nijholt in der Rolle des Maschinisten wurde überall gefeiert und Tony Neef schrieb als Chris Geschichte. Nach 908 Vorstellungen und 1.559.605 Besuchern fiel am 04. Juli 1999 endgültig der Vorhang für Cast und Crew dieses ergreifenden Musicals.
Aber auch im Studio Aalsmeer arbeitet die Maschinerie auf vollen Touren: Ron Brandsteder produziert sein Programm LAAT ZE MAAR LACHEN, Henny Huisman die SUPRISE SHOW und André van Duin DE ANDRÉ VAN DUIN SHOW, für die er 1996 mit dem Academy Award ausgezeichnet wurde. Am 31. Dezember beschließt André van Duin das Jahr mit einer großen Fernsehshow HET JAAROVERZICHT VAN ANDRÉ VAN DUIN. Unvergessen ist das Gespräch zwischen Van Duin und dem Biologen Midas Dekkers: 'Eine Frau isst mehr Samen als ein Kanarienvogel. Der männliche Samen, der nicht zur Befruchtung führt, wird nämlich von ihrem Körper aufgenommen.'
Am 01. November 1996 wird Endemol an der Amsterdamer Börse notiert. Das Ziel des Börsengangs besteht darin, das Unternehmen international zu etablieren und mit dem Ertrag Übernahmen in interessanten Fernsehmärkten auf der ganzen Welt zu finanzieren. Heute ist Endemol in 23 Ländern mit eigenen Produktionsfirmen vertreten.
1997
Am 31. August 1997 feierte JOE – THE MUSICAL Premiere, ein Musical, das von denselben Produzenten wie CYRANO – DE MUSICAL produziert wurde. Diese zweite ursprüngliche Produktion von Joop van den Ende Theaterproducties war bis einschließlich März 1998 in den Niederlanden zu sehen, und zwar zuerst im Koninklijk Theater Carreé und anschließend im Nederlands Conges Centrum in Den Haag. In derselben Saison erlebte das Remake von DE JANTJES eine besonders erfolgreiche Tournee. Carry Tefsen spielte zum dritten Mal in ihrer Karriere in dieser Vorstellung von Herman Bouber mit. Ivo de Wijs bearbeitete die Vorstellung und schrieb einige neue Lieder nach der Musik von Ruud Bos.
Im Jahr 1997 wurde Joop van den Ende zum OMROEPMAN VAN HET JAAR (Fernsehmann des Jahres) ernannt.
Im Fernsehprogramm 'Middageditie’ vom 12. Dezember 1997 teilt Van den Ende mit, dass er bei Endemol einen Schritt zurücktreten und deshalb Vize-Vorsitzender wird. John de Mol wird zum einzigen Vorstandsvorsitzenden. Auch berichtet er über seine neuste Initiative, Showbizz City, ein Fernsehvergnügungspark in Aalsmeer. Dieses Projekt konnte seine Erwartungen jedoch niemals ganz erfüllen, trotz der Anpassungen im Konzept. Van den Ende nimmt im Jahr 1996 mit Endemol auch am neuen kommerziellen Sender ‚Sport7’ teil. Der Sportsender kämpft jedoch mit Anlaufschwierigkeiten und verschwindet bereits nach fünf Monaten wieder.
1998
Drittes Unternehmen
1999
Im Jahr 1999 bringt Joop van den Ende seine stetig wachsende Theaterproduktionsgesellschaft in seiner neuen Holdinggesellschaft Stage Holding mit Sitz am Amsterdamer Museumplein unter, deren Generaldirektor Erwin van Lambaart ist, der Ende 1998 Ed Burgers
nachfolgte.
Am 09. Mai 1999 eröffnete Joop van den Ende mit CHICAGO sein zweites ‚Open End’-Theater, das Beatrix Theater in Utrecht. CHICAGO, das sexy Musical, das 1998 sowohl am Broadway als auch im West End eine wahre Hysterie auslöste, erhielt in den Niederlanden Format durch die Leistungen von Simone Kleinsma, Pia Douwes, Stanley Burleson, Marjlijn Touw und Serge-Henri Valcke. Pia Douwes und Stanley Burleson verließen das Musical nach vier Monaten, um sich auf die neue VSB Circustheater-Produktion ELISABETH von Michael Kunze und Sylvester Levay vorzubereiten. Speziell für diese Produktion wurde das Theater zum dritten Mal innerhalb von sechs Jahren renoviert. Wie die vorhergehenden Umbauten, wurde auch dieser Umbau vom Architekten Arno Meijs realisiert. Im Theatersaal wurden alle 1.745 Sitze erneuert und die Platzierung so verbessert, dass mehr Beinfreiheit entstand. ELISABETH feierte am 21. November 1999 Premiere.
Im Herbst 1999 hält die Reality Soap Einzug im niederländischen Fernsehen. Um BIG BROTHER (eine ausgewählte Gruppe Bewohner wird in einem Haus ohne Verbindung zur Außenwelt eingeschlossen und ständig von verschiedenen Kameras beobachtet) entsteht ein wahrer Hype. Das von Endemol entwickelte Konzept wurde in den Niederlanden ein großer Erfolg und das Programm wurde in die ganze Welt verkauft. Es unterstützt die geographische Expansion von Endemol, aber BIG BROTHER ist mehr 'das Ding' von John de Mol als von Joop van den Ende.
Ende 1999 erlitt Joop van den Ende einen schweren Burnout. Er war gezwungen, alle Ambitionen und Pläne für die Zukunft systematisch zu ordnen. Joop van den Ende:
'Einer der Gründe meiner Krankheit besteht darin, dass ich versucht habe, alles zu tun. Ich wollte sowohl beim Fernsehen als auch beim Theater alle Fäden in der Hand halten. Das hieß, dass ich Tag und Nacht beschäftigt war. Irgendwann war ich ausgebrannt und hatte auch keinen Spaß mehr an meiner Arbeit.'
2000
Im September 2000 wurde Joop van den Ende mit dem Gouden Beeld der Academy Awards Stiftung ausgezeichnet. Die Verleihung dieses Karrierepreises wurde von der Jury folgendermaßen begründet: 'Seine Qualitäten sind unbestreitbar. In über 25 Jahren hat Joop van den Ende die niederländische Fernsehlandschaft entscheidend geprägt. Für viele Produzenten war er darüber hinaus eine inspirierende und begeisternde Leitfigur.'
Im selben Jahr wurde er mit einer Ausstellung im Theater Instituut in Amsterdam geehrt. Anlass dieser Ausstellung war sein 30jähriges Jubiläum als Theaterproduzent, der unabhängig von Regierungssubventionen arbeitet. Die Ausstellung trug den Titel 'Koopman in illusies’. Das erste Mal betrat Joop van den Ende das Theater Instituut, das seinerzeit noch den Namen Toneelmuseum trug, im Jahr 1957 als 15jähriger Bühnenbildnerlehrling, weil ihn sein Arbeitgeber De Nederlandse Opera ausgeliehen hatte, um Modelle zu restaurieren.
Im diesem Jahr wurde er auch von Ihrer Majestät der Königin zum Commandeur in de Orde van Oranje Nassau befördert. Er erhielt diese Auszeichnung aus den Händen des damaligen niederländischen Staatssekretärs für Bildung, Kultur und Wissenschaft Rick van der Ploeg.
2001
Privat unterstützen Joop und Janine van den Ende den Bau des Parc Huis im Parc Spelderholt. Hierbei handelt es sich um eine Stiftung, die körperlich und geistig behinderten Menschen (oder besser: Menschen mit einem Handicap) die Möglichkeit bietet, eine neue gesellschaftliche Rolle einzunehmen, indem sie lernen, ihre Fertigkeiten und Talente besser zu entwickeln.
Van den Ende hat nach sieben anstrengenden Jahren mit dem Erhalt von zwei Tony Awards® für das Musical 42ND STREET (2001) endlich das Gefühl, in den USA akzeptiert zu sein.
2002
Seine Theaterproduktion URINETOWN, die gleichzeitig am Broadway läuft, erhält drei Tony Awards®.
2003
'Was ich möchte ist, dass etwas mit dem Publikum geschieht, wenn es im Theater sitzt. Ich möchte das Publikum mit dem, was es sieht, berühren. Ich machte Unterhaltungstheater, trotzdem spüre ich ein künstlerisches Verlangen. Mein Interesse an tiefgründigeren Stücken wächst mit den Jahren. Unsere Musicals werden als ‚leicht’ bezeichnet, aber wir wählen stets Vorstellungen aus, in denen die Handlung im Mittelpunkt steht. Es gibt viele Theaterstücke, in denen es allein um Form und
Effekt geht, aber ich möchte bei der Handlung beginnen.'
Dieses Motiv steckt auch hinter dem Auftrag von Joop van den Ende an Rob und Ferdi Bolland und André Breedland, aus 3 MUSKETIERS ein Musical zu machen. Van den Ende konzentrierte sich in der Schreibphase sehr auf den Inhalt. André Breedland: 'Joop rief mich jede Woche an, um über das Musical zu sprechen. Er wollte die historische Komponente 'dieser Zeit’ darstellen. Dass ‚der Glaube’ in der Person von Kardinal Richelieu eine so große Rolle spielt, ist seinem Einfluss zu verdanken. Auch die Idee, das Musical ‚klein’ enden zu lassen (D’Artagnan kommt nach seinen Abenteuern zum Grab seines Vaters und sagt zu ihm: ‚Wie schade, dass du dies nicht mehr mit mir teilen kannst.’), war seine Idee. Ich war am Anfang sehr dagegen…Ich wollte einen festlichen Schluss. Aber Joop hatte unwiderruflich Recht.'
3 MUSKETIERS – DE MUSICAL feierte am 30. März 2003 im Nieuwe Luxor Theater Premiere. Obwohl die Kritiken sehr unterschiedlich und manchmal sogar sehr feindselig waren, war es ein großer Publikumserfolg. In neun Monaten kamen rund 420.000 Zuschauer in das Theater in Rotterdam. Im Jahr 2005 öffnete sich der Vorhang für das Musical unter dem Namen 3 MUSKETIERE im Theater des Westens in Berlin. Die ursprüngliche Version wurde komplett erneuert. Der Designer Erik van de Palen entwarf ein komplett neues Bühnenbild, die Brüder Bolland schreiben neue Lieder und André Breedland kürzte und schrieb um. André Breedland: 'Gemeinsam mit Paul Eenens bin ich das Musical Satz für Satz, Szene für Szene durchgegangenen und anschließend haben wir Joop unsere Vorschläge vorgelegt. Es war großartig, dass er uns alle Freiheiten gab und – natürlich – selbst auch Ideen einbrachte! Die Show ist durch alle Änderungen erwachsner geworden und hat mehr Format erhalten.'
3 MUSKETIERE lief bis Sommer 2006 in Berlin und feierte anschließend am 12. November 2006 im Apollo Theater in Stuttgart Premiere, von wo aus es sich zu einem der meistbesuchten Musicals in Deutschland entwickelte. Die Regie von 3 MUSKETIERE – wie auch die deutsche Fassung – lag in den Händen von Paul Eenens. Nachdem er über mehrere Jahre Regieassistent von Eddy Habbema war (u.a. ELISABETH in Scheveningen und Essen), debütierte er bei Joop van den Ende Theaterproducties mit THE SOUND OF MUSIC (2002, mit unter anderem Maaike Widdershoven). Es folgten PASSION (2004, mit Pia Douwes, Stanley Burleson und Vera Mann), JESUS CHRIST SUPERSTAR (2005) und AAN HET EINDE VAN DE REGENBOOG (2007, mit Simone Kleinsma, Paul de Leeuw und Kees Boot). Es war wiederum Joop van den Ende, der in Paul Eenens einen begabten Musicalregisseur sah und ihm zu großem Ruhm verhalf.
2004
Im Jahr 2004 eröffnete Joop van den Ende den Dodger Stage Theaterkomplex in New York (später umbenannt in New World Stages Theaterkomplex) mit fünf Sälen für Nicht-Broadway-Produktionen. Im Fortis Circustheater in Scheveningen feiert das Disney-Musical THE LION KING – Entwicklung und Regie Julie Taymor – Premiere, das in den kommenden zwei Jahren für volle Säle sorgt.
Das schnelle Wachstum in den vergangenen sechs Jahren ist auch dem Vertragsabschluss mit Disney Theatricals Worldwide (Aida, The Lion King, Beauty and the Beast, Tarzan) im Jahr 2000 und der intensiven Zusammenarbeit mit Littlestar, dem Produzenten von Mamma Mia!, zu verdanken. Damit schuf Joop van den Ende neue europäische Expansionsmöglichkeiten für das Musical, insbesondere in Deutschland, Spanien, Russland, Frankreich und Italien. Joop van den Ende hat die Absicht, diese Expansion auch auf andere europäische Länder auszuweiten.
Nach seinen erfolgreichen Fernsehjahren und einem Burnout beschäftigt sich Joop van den Ende fortan mit der Produktion von Musicals und der Übernahme unrentabler Theater in den Niederlanden, USA, England, Deutschland, Spanien, Frankreich, Italien und Russland.
2005
Mit seinen Theateraktivitäten ist auch eine exklusive Ticketline verbunden, die den Kartenverkauf abwickelt. TopTicketLine ist inzwischen in den Ländern aktiv, in denen Stage Entertainment Musicals auf die Bühne bringt, wickelt aber auch den Kartenverkauf von Dritten – andere Entertainment-Anbieter, Sportveranstaltungen, Dance Events sowie zusätzliche Reservierungen für Restaurants, Flüge oder Hotelübernachtungen – ab. Im Juni 2005 wird das deutsche TicketOnline aufgekauft, gefolgt von Austria Ticket und Sherpa.be in Belgien.
In Paris übernimmt man das Théâtre Mogador, in dem 2007 die französische Fassung von Disneys THE LION KING zu sehen sein wird.
Im Jahr 2005 konzentriert sich Joop van den Ende auf die Entwicklung von Immobilien im Rahmen des neuen Unternehmens Living City Property Performance, ein Joint Venture mit Trimp & Van Tartwijk. Living City Property Performance stellt das Live Entertainment bei der Entwicklung von Immobilien in einem größeren Gebiet in den Mittelpunkt. Das Ziel des neuen Unternehmens besteht darin, Immobilien an Orten zu entwickeln, an denen ein Funktionsmix aus Freizeit, Ausgehen, Wohnen, Arbeiten, Lernen und Einkaufen eine wichtige Rolle spielt. Es handelt sich in erster Linie um Immobilien für Live Entertainment und Veranstaltungen, wie die Entwicklung des Gebietes an der Kop Zuidas in Amsterdam mit unter anderem einem neu zu bauenden VandenEnde Theater und die Entwicklung des Gebietes um die Jaarbeurs in Utrecht. Das Unternehmen ist auch mit Projekten in Rotterdam beim Ahoy’, Paris, Hamburg, München und Barcelona beschäftigt.
Im Sommer 2005 wurde die Stage Holding zu Stage Entertainment.
2007
Für die neue Saison 2007/2008 ist ein neues ursprüngliches Musical geplant, nämlich CISKE DE RAT. Weil er im Jahr 2006 die Leitung von Joop van den Ende Theaterproducties an Erwin van Lambaart übergab, hat er mehr Zeit, um sich auf eigene Produktionen zu konzentrieren. Gemeinsam mit Autor André Breedland, Komponist Henny Vrienten und Regisseur Paul Eenens arbeitet er an CISKE DE RAT – DE MUSICAL, dessen Premiere im Oktober 2007 im Koninklijke Theater Carré gefeiert werden soll. Für den deutschen Markt wird ICH WAR NOCH NIEMALS IN NEW YORK produziert, ein neues Musical rund um die Hits von Udo Jürgens. Für den internationalen Markt wird FASTER THAN MAGIC mit dem niederländischen Illusionisten Hans Klok entwickelt. Sein International Development Department arbeitet an insgesamt 15 ursprünglichen neuen Shows für den nationalen und internationalen Markt.
'Ich möchte der Motor sein, wenn es um Kreativität und Marketing geht.'
Im Jahr 2007 wird auch der Grundstein für das VandenEnde Theater an der Zuidas in Amsterdam mit einer Kapazität von 1.850 Besuchern gelegt.
Am 23. Februar 2007 feierte Joop van den Ende seinen 65. Geburtstag.
Am 12. April kündigt Joop van den Ende den neuen CEO von Stage Entertainment an, Henk Kivitis, und gründet einen Aufsichtsrat. Joop van den Ende wird Vorsitzender des Aufsichtsrates.
'Schade, dass das Leben so kurz ist. Es gibt noch so viele Pläne und Möglichkeiten.' (Joop van den Ende in der Fernsehdokumentation anlässlich seines 65. Geburtstags)
2008
Preise und Auszeichnungen
- Gewinner 11 Golden Televizierring TV Awards
-
1975Dag, Dag, Heerlijke Lach mit André van Duin und Frans van Dusschoten - Theatre/TV Show
-
1978Dagboek van een Herdershond - Fernsehreihe
-
1981De Fabriek - Fernsehreihe
-
1983De Weg - Fernsehreihe
-
1985Playbackshow - TV show
-
1986Wedden Dat - TV show
-
1988Surprise Show - TV show
-
1991Vrienden voor het Leven - Fernsehreihe
-
1993Ritterschaft des Haus von Oranien
-
1994Vrouwenvleugel - Fernsehreihe
-
1995Goede Tijden, Slechte Tijden - Fernsehreihe
-
1997Omroepman van het jaar - Fernsehantstalt Award
-
1997Tony Award® (5) für Titanic
-
1997Laurence Olivier Award für das Musical The Who's - Tommy
-
2000Karriere Award
-
2000Kommandeur des Ordens von Oranien
-
2000Westenwind - Fernsehreihe
-
2001Tony Award® (2) für 42nd Street
-
2002Tony Award® (2) für Into the Woods
-
2002Tony Award® (3) für Urinetown
-
2004IJ-Prijs für seinen Beitrag zur wirtschaftlichen Entwicklung und Förderung der Stadt Amsterdam. Mit diesem Preis wird ein besonderer Lehrstuhl für ‘Cultureel Ondernemerschap’ (kulturelles Unternehmertum) an der Universität von Amsterdam eingerichtet.
-
2005EFR Business Week Award (Erasmus Universität, Rotterdam)
-
2007Biermann-Ratjen-Medaille der Stadt Hamburg
-
2007Ehrenkreuz des Hausordens von Oranien
-
2008Lauren Olivier für Hairspray (4)
-
2009Hamburger des Jahres
-
2010Stage Entertainment erhält König Wilhelm I Preis 2010
For interview requests please contact Maarten van Nispen:
maarten.van.nispen@stage-entertainment.com
Please be so kind as to add to your request information such as type of media, subject and deadline.
1993
Less than two months after CYRANO’s world premier, the contracts to stage the musical on Broadway in October 1993 were signed. CYRANO – THE MUSICAL was performed 175 times in the Neil Simon Theatre between October 1993 and March 1994. Although he had to swallow sizeable financial losses, the musical marked Joop van den Ende’s first step on Broadway, and earned him the respect of his American colleagues.
On April 6, 1993, Joop van den Ende was decorated by Queen Beatrix. Along with André van Duin he may henceforth call himself a Knight in the Order of Oranje Nassau.
In the same year, Koen van Dijk’s translation of Stephen Sondheim’s SWEENY TODD was staged with Ernst-Daniël Smid and Simone Kleinsma playing the main roles.
The announcement, in December 1993, that Joop van den Ende and John de Mol were planning to merge, caused quite a stir in the Dutch media world. In-depth news show ‘NOVA’ talked to all parties involved. The new company was baptized Endemol.
1994
The TROS and VOO networks also got a soap for weekdays: ONDERWEG NAAR MORGEN, which premiered Monday January 3 on the public networks TROS and Veronica on the Nederland 2 channel. The initiative for getting their own soap was taken in response to GOEDE TIJDEN, SLECHTE TIJDEN on the commercial network; the public networks needed to preserve their competitive status. When Veronica left the public network system, it took ONDERWEG NAAR MORGEN with it. The soap also survived the change from Veronica into Yorin. At the start of the 12th season the series was renamed ONM to keep up with the demands of its young and restless viewers. A year later, Yorin decided to drop the series after the current season for financial reasons. There were rumors that SBS Broadcasting would save ONM, but this proved unfeasible. Since Monday August 15, 2005, ONM has been broadcast every weekday on BNN; its 2,500th episode was broadcast on September 8, 2006.
In 1994 Joop van den Ende surprised theatre audiences by casting Paul van Vliet in the role of Professor Higgins in the classic MY FAIR LADY. Piet Bambergen as Alfred P. Doolittle was the second surprise of that year. It would turn out to be Bambergen’s last public performance. (Twelve years later, in 2006, the musical was dusted off again and restaged with Thom Hoffman as Higgins.)
1995
Andrew Lloyd Webber and Tim Rice’s musical version of EVITA was so successful that it was staged in Dutch theatres for two seasons 1995/1997). Bill van Dijk excelled as dictator Perron, while Pia Douwes made a wonderful Evita. While EVITA was still running, WEST SIDE STORY came out starring, among others, Maaike Widdershoven and Addo Kruizinga.
In 1995 Van den Ende finally hit the jackpot on Broadway. He received five Tony awards for the musical TITANIC, which he co-produced.
1996
In 1996 Joop van den Ende Theaterproducties bought out its co-owners, Stardust Productions B.V. en Xelat Recrea B.V., with whom the property had been shared since 1992. THE PHANTOM OF THE OPERA, with Henk Poort cast in the main role, was the first production staged after the acquisition. It was performed 1094 times for a total of 1,863,082 visitors between August 1, 1993 and August4, 1996.
MISS SAIGON, written by Claude-Michel Schönberg and Alain Boublil with a translation by Seth Gaaikema, was the second open-run musical in the VSB Circustheater, premiering November 24, 1996. By March 1998 it had already sold over a million tickets. Willem Nijholt, who played De regelaar, received nothing but praise for his role; Tony Neef wrote history as Chris. After 908 performances and 1,559,605 visitors the cast and crew of deeply-touching musical put in their last show on July 4, 1999.
Meanwhile, Studio Aalsmeer kept churning out its usual string of successes: Ron Brandsteder made his LAAT ZE MAAR LACHEN, Henny Huisman his SUPRISE SHOW, and André van Duin his DE ANDRÉ VAN DUIN SHOW, which earned him an Academy Award in 1996. André ended the year with an elaborately produced television show, HET JAAROVERZICHT VAN ANDRÉ VAN DUIN, on December 31.
Endemol went public at the Amsterdam Stock Exchange on November 1, 1996, with the double aim to give the company international exposure and to use the profits to make acquisitions in interesting television markets worldwide. At present, Endemol has private production companies in 23 countries.
1997
In February 1997 Van den Ende committed to a joint venture with Dodger Theatrical Productions, one of Broadway’s leading production companies. Among his Broadway co-productions are THE KING AND I, A FUNNY THING HAPPENED ON THE WAY TO THE FORUM, ONCE UPON A MATTRASS, HOW TO SUCCEED IN BUSINESS WITHOUT TREALLY TRYING, 1776, MUSIC MAN, and INTO THE WOODS.
JOE - DE MUSICAL, created by the makers of CYRANO – DE MUSICAL, premiered on August 31, 1997 in the Royal Carré theatre. Van den Ende Theaterproducties’ second original production was performed until March 1988, including a run in the Dutch Conference Center in The Hague after its Carré run. The new version of DE JANTJES completed a very successful tour in the same year. For the third time in her career, Carry Tefsen played in this Herman Bouber play. Ivo de Wijs adapted the show and wrote several new songs to music by Ruud Bos.
In 1997, Van den Ende was elected OMROEPMAN (Mister Broadcast) OF THE YEAR.
On December 12 of the same year, he announced in the afternoon TV program ‘Middageditie’ that he wished to step back as chairman of Endemol. He would become vice chairman; John de Mol would take the chairman position. Van den Ende also announced his latest initiative: Showbizz City, a TV themed amusement park in Aalsmeer. Despite repeated adjustments to the concept, the project never quite lived up to its expectations. In 1996, Endemol also participated in the new commercial sports station ‘Sport7’. Following major start-up problems, the station was taken off the air after five disappointing months.
1998
ANATEVKA, starring Henk Poort as Tevje, premiered on September 20, 1998. It was the first Joop van den Ende Theaterproducties show to be programmed as a National Tour, meaning that the production was only staged in twelve large theatres. This concept was developed in order to be able to produce large-scale touring musicals without loss of quality. ANATEVKA ran in the 1998/1999 season, as did the musical BLOODBROTHERS.
ACT THREE
In 1998 Van den Ende bought all Live Entertainment activities in the Endemol portfolio for 189 million guilders. He moved all these activities under the umbrella of Stage Holding, which he owned completely. Investors have proven very interested in the possibilities of television since Endemol’s entry in the stock market. However, theatre productions carry more risk than TV shows, and are henceforth less interesting for investors. Joop van de Ende did Endemol a great service by reshaping the company into a business for TV alone.
1999
In 1999, Joop van den Ende subsumed his steadily growing theater production branch in his new holding company, Stage Holding, located at the Museumplein in Amsterdam, where Erwin van Lambaart had succeeded Ed Burgers as general director in late 1998.
On May 9 of the same year, Joop van den Ende opened his second open-run theatre, the Beatrix Theater in Utrecht, with CHICAGO. The Dutch version of this sexy musical, which had unleashed a real mania on both Broadway and West End in the previous year, was infused with star power through exceptional performances by Simone Kleinsma, Pia Douwes, Stanley Burleson, Marjolijn Touw, and Serge-Henri Valcke. Pia Douwes and Stanley Burleson left the musical after four months to prepare for Michael Kunze and Sylvester Levay’s new VSB Circustheater production ELISABETH. The theatre went through its third renovation in a six-year period for this production. Like the previous renovation project, this one was realized under leadership of architect Arno Meijs. All 1,745 seats were restored and their placement was adjusted to create more legroom. The premiere of ELISABETH took place on November 21, 1999.
In the autumn of 1999 the reality soap genre first appeared on Dutch television. BIG BROTHER, where a selected group is locked in a house and observed continuously by a closed-camera circuit, engendered a major true hype. The concept, developed by Endemol, was hugely successful in the Netherlands and is soon sold worldwide. Though it helped Endemol expand geographically, BIG BROTHER was more John de Mol’s thing than Joop van den Ende’s.
Toward the end of 1999, Joop van den Ende experienced severe burn-out, which forced him to face all his ambitions and plans for the future.
'One of the reasons I became ill is that I tried to do everything myself. I wanted to pull all the strings, both in my TV ventures and my theatre projects. It meant I was working day and night. At one point I was simply burned out. I didn’t even enjoy my job anymore.'
2000
In March 2000 Spanish company Telefónica made a public bid for all Endemol shares, a value of about 5.5 billion euros. Van den Ende and De Mol, who owned about a quarter of the shares each, suddenly were billionaires.
In September of the same year Van den Ende received a Golden Statue from the Academy Foundation, issuer of the Oscars. The jury explained their choice as follows: 'His qualities are undisputable. Joop van den Ende has defined Dutch television for more than 25 years. He has moreover been an inspiring leader for a great many program makers.'
Van den Ende was also honored with an exhibition at the Theater Instituut in Amsterdam in the same year. The immediate occasion was his 30th anniversary as a theatre producer operating independently of government subsidies. The exhibition was named: ‘Koopman in illusies’ (Merchant in Illusions). The first time Joop van den Ende had entered the Theater Instituut, still called Toneelmuseum at the time, was as a 15-year old student set carpenter in 1957, sent by his employer, the Dutch Opera, to restore some scale models.
He was also promoted to Commander in the Order of Oranje Nassau by Her Majesty the Queen in that year. The then-secretary of Education, Culture and Sciences Rick van der Ploeg had the honor of handing him the decoration.
2001
In 2001 Joop van den Ende and his wife Janine established the VandenEnde Foundation. By means of a ten million euro annual donation they wanted to offer cultural and educational projects an opportunity. It established the foundation as one of The Netherlands’ biggest private foundations. One of the foundation’s accomplishments was the construction of a theatre complex at the Marnixstraat in Amsterdam, known as the Nieuwe de la Mar Theater with former movie theatres surrounding it. The foundation further facilitates projects such as advanced studies abroad for talented young musicians and it has taken the initiative to publish a series of books about personalities from the world of TV and theater. So far, books about Mary Dresselhuys, Wim Sonneveld, André van Duin, and Ellen Vogel have become available.
Joop and Janine van den Ende also support the construction of the so-called Parc Huis at Parc Spelderholt with private funds. The Parc Huis is a foundation that offers people with physical and mental disabilities (or ‘functional limitations’) the opportunity to fulfill new social roles by training them to develop their skills and talents.
After seven years of work, Van den Ende also finally got the feeling of being accepted in America when he is awarded two Tony Awards® for the musical 42ND STREET.
2002
The year after this recognition he received two Tonys for his Broadway production INTO THE WOODS andthree more for his theater production URINETOWN, which was running on Broadway at the same time.
2003
In 2003 the musical MAMMA MIA!, with Simone Kleinsma, Hajo Bruins, and Jon van Eerd, among others, premiered in the Beatrix Theater in Utrecht. The show ran until the spring of 2006. By then, MAMMA MIA! was being performed at two locations in Germany, the Hamburg Operettenhaus (since 2002) and the Stuttgart Palladium Theater (since 2004). Madrid (Teatro Lope de Vega, 2004), Antwerp (2006) and Moscow (2006) followed suit.
'My aim is to have something happen to the audience when they’re in the theatre, to have them be touched by what they’re watching. My theatre productions are entertaining, but that doesn’t mean I have no artistic desires. As I get older, my own interest in the deeper issues of life intensifies. Our musicals are often considered ‘light’, but we always choose shows in which the story is central. There’s a lot of theatre that merely focuses on form and effect, but I want to start with the story.'
This focus on plot also drove Van den Ende when he made a request to Rob and Ferdi Bolland en André Breedland to adapt 3 MUSKETEERS for musical theatre. Van den Ende was very involved with the content during the writing stage. André Breedland: 'Joop called me every week to talk about the musical. He wanted to make the plot contemporary. His input is one of the reasons that ‘Faith’, personified by Cardinal Richelieu, plays such an important role in the musical. The idea to end the musical on a small scale (after his adventures, d’Artagnan arrives at his father’s grave and says: ‘What a shame I can’t share this with you anymore’) was also his. At first I resisted the idea... I wanted to end on a celebratory note. But Joop was definitely, indisputably right.'
3 MUSKETIERS – DE MUSICAL premiered on March 30, 2003, in the Nieuwe Luxor Theater in Rotterdam. Although reviews were mixed, sometimes even hostile, the musical was a big hit with audiences. It received more than 420,000 visitors in nine months. In 2005 the musical travelled to the Theater des Westens in Berlin with the title 3 MUSKETIERE. The original version was completely adapted; designer Erik van de Palen created a new set, the Bolland brothers wrote new songs, and André Breedland condensed the text in some places and expanded it in others. André Breedland: 'I went through every sentence, every scene of the musical with Paul Eenens, and then we offered our suggestions to Joop. The way he gave us freedom and – of course! – the way he contributed was awesome! The changes have made the show more grown-up.
They’ve added élan.'
3 MUSKETIERE played in Berlin until the summer of 2006, after which it premiered in the Apollo Theater in Stuttgart on November 12, 2006. Here it evolved into one of Germany’s best-selling musicals. Paul Eenens directed both the Dutch and the German version of 3 MUSKETIERS. After having worked for years as an assistant director under Eddy Habbema (for example, for the Scheveningen and Essen versions of ELISABETH), THE SOUND OF MUSIC (2002, starring Maaike Widdershoven and others) was his debut with Joop van den Ende Theaterproducties. He subsequently directed PASSION (2004, with Pia Douwes, Stanley Burleson, and Vera Mann), JESUS CHRIST SUPERSTAR (2005), and AAN HET EINDE VAN DE REGENBOOG (2007, with Simone Kleinsma, Paul de Leeuw and Kees Boot). Once again, Joop van den Ende had spotted a talented musical director, and inspired him to follow the road up to a star-studded universe.
2004
In 2004 Van den Ende opened the Dodger Stages theatrer complex (later renamed as the New World Stages theatre complex) in New York, including five venues for off-Broadway productions. Meanwhile, the Disney musical THE LION KING, developed and directed by Julie Taymor, premiered in the Fortis Circustheater in Scheveningen. The musical would fill up the house for more than two years.
The quick growth of the last six years could in part be attributed to an agreement made with Disney Theatricals Worldwide (Aida, The Lion King, Beauty and the Beast, Tarzan) in 2000 and to Van den Ende’s intensive collaboration in Europe with Mamma Mia!’s production company Littlestar. It enabled Joop van den Ende to create new European possibilities for expansion, especially in Germany, Spain, Russia, France, and Italy. Van den Ende intends to extend this growth to other European countries.
After his successful years in television, followed by his burn-out, Van den Ende began to focus on producing musicals and acquiring unprofitable theatres in the Netherlands, the United States, England, Germany, Spain, France, Italy, and Russia.
2005
The multitude of theatre activities is linked to an exclusive ticket line. At present TopTicketLine is active in the countries where Stage Entertainment stages shows, and is also in charge of ticket sales for third-party productions including productions from competing entertainment providers, sports and dance events, as well as complementary reservations for restaurants, flights and hotels. In June 2005 the German TicketOnline office was acquired, followed by Austria Ticket and Sherpa.be in Belgium.
In Paris the Théâtre Mogador is acquired; a French version of Disney’s THE LION KING will be staged here in 2007.
Van den Ende also ventured into real estate development in 2005 with a new company named Living City Property Performance, a joint venture with Trimp & Van Tartwijk. Live entertainment is one of City Property Performance’s focal areas when considering real estate developments in larger regions. The new enterprise aims to develop real estate at locations where a functional mix of leisure, going out, living, working, learning, and shopping is a priority. Its primary focus is on real estate that benefits live entertainment or events, such as the development of the Kop Zuidas area in Amsterdam, including the planned VandenEnde Theater, and the area around the Jaarbeurs in Utrecht. The company is further working on projects near Ahoy in Rotterdam, and in Paris, Hamburg, Munich, and Barcelona.
In the summer of 2005 Stage Holding was renamed Stage Entertainment.
2006
In early 2006 Van den Ende founded venture capital society Van den Ende & Deitmers with Hubert Deitmers, the former director of Endemol. The 2000 restraint of trade contract with Telefónica, which prohibited Van den Ende from developing the same activities as Endemol, expired in January 2006. Through Van den Ende & Deitmers he bought a 30% interest in Reinout Oerlemans’ production company Eyeworks.
In 2006 the collaboration with the Dodger producers in New York expired. The theater complex, which is now Joop van den Ende’s, would henceforth be run as New World Stages.
In autumn his first French production, CABARET, premiered at the world-famous Les Folies Bergère in Paris.
2007
For the 2007/2008 season a new original musical is on the books: CISKE DE RAT. Since Van den Ende passed the baton for Joop van den Ende Theaterproducties to Erwin van Lambaart in 2006, he has had more time to concentrate on creating his own productions. Together with writer André Breedland, composer Henny Vrienten, and director Paul Eenens he is working on CISKE DE RAT – DE MUSICAL, which will premiere in October 2007 in the Royal Carré theatre. Meanwhile, ICH WAR NOCH NIEMALS IN NEW YORK, a new musical around Udo Jürgens’ hits, is in the making, as well as FASTER THAN MAGIC, with illusionist Hans Klok, for the international market. Van den Ende’s international development department is currently working on a grand total of fifteen original new shows for national and international markets.
'I like being the person who gives creativity and marketing a boost.'
2007 will also be the year in which the foundation of the VandenEnde Theater, with a capacity of 1,850 visitors, will be laid at the Zuidas in Amsterdam.
On February 23, Joop van den Ende has celebrate his 65th birthday.
'It’s a shame that life’s so short. There are still so many plans, so many possibilities.' (Joop van den Ende in the TV documentary on the occasion of his 65th birthday)
On April 12, Joop van den Ende announces the new CEO of Stage Entertainment, Henk Kivits and the installation of the new Supervisory Board. Joop van den Ende will be President of the Supervisory Board.
2008
From 2005 to 2008, Joop van den Ende was active in real estate development through Living City Property Performance, a joint venture with Trimp & Van Tartwijk. Living City concentrated in mixed-use development and urban regeneration schemes around theatres, and was active in the Netherlands and abroad. In April 2008 Van den Ende decided to end his involvement in Living City following a fraud investigation directed at his partners in the venture. Van den Ende is still actively involved in building the new Nieuwe De La Mar Theater in central Amsterdam through the VandenEnde Foundation.
AWARDS AND DECORATIONS
- Winner of 11 Golden Televizierring TV Awards
-
1975Dag, Dag, Heerlijke Lach with André van Duin and Frans van Dusschoten - Theatre/TV show
-
1978Dagboek van een Herdershond - TV series
-
1981De Fabriek - TV series
-
1983De Weg - TV series
-
1985Playbackshow - TV show
-
1986Wedden Dat - TV show
-
1988Suprise Show - TV show
-
1991Vrienden voor het Leven - TV series
-
1993Knighted in the Order of Oranje Nassau
-
1994Vrouwenvleugel - TV series
-
1995Goede Tijden, Slechte Tijden - TV series
-
1997Omroepman (Mister Broadcast) of the Year 1997
- Tony Award® (5) for Titanic
-
1997Laurence Olivier Award for the musical The Who's Tommy
-
2000Career Award
-
2000Westenwind - TV series
-
2000Commander in the Order of Oranje Nassau
-
2001Tony Award® (2) for 42nd Street
-
2002Tony Award® (2) for Into the Woods
-
2002Tony Award® (3) for Urinetown
-
2004IJ-Prijs for contributions to the economic development and promotion of the city of Amsterdam. With the prize, a special professorship in cultural entrepreneurship is established at the University of Amsterdam
-
2005EFR Business Week Award (Erasmus University)
-
2007Biermann-Ratjen Medal of the City of Hamburg
-
2007Cross of Honour of the House of Orange from Her Highness Queen Beatrix of the Netherlands
-
2008Laurance Olivier Awards for Hairspray (4)
-
2009Hamburger of the year
-
2010Stage Entertainment receives King William I Award
For interview requests please contact Maarten van Nispen:
maarten.van.nispen@stage-entertainment.com
Please be so kind as to add to your request information such as type of media, subject and deadline.